Skip to main content

રહેમતુલ્લાહ મુહંમદ સયાની (1847-1902)


રહેમતુલ્લાહ મુહંમદ સયાનીનો જન્મ 5 એપ્રિલ, 1847 ના રોજ બોમ્બેમાં થયો હતો. તેઓ બે પ્રખ્યાત મુસ્લિમ પ્રતિનિધિઓમાંના એક હતા, જેમણે 1885 માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રથમ અધિવેશનમાં ભાગ લીધો હતો, જે અધિવેશનમાં કુલ ફક્ત 72 સભ્યોએ જ ભાગ લીધો હતો.મુસ્લિમો જયારે ઇંગ્લિશ શિક્ષણ પ્રત્યે ખુબ જાગૃત હતા ત્યારે રહેમતુલ્લાહ 1868 માં પ્રથમ પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ બન્યા. પાછળથી, તેમણે 1870 માં કાયદાની ડિગ્રી મેળવી અને બોમ્બેમાં એડવોકેટ તરીકે પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી અને ટૂંકા ગાળામાં જ ખ્યાતિ મેળવી. તેઓ તેમના સામાજિક કાર્યોથી જનતાને આકર્ષિત કરવામાં સફળ રહ્યા અને 1876 માં બોમ્બે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં ચૂંટાયા. પાછળથી, તેઓ 1888 માં બોમ્બે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના મેયર બન્યા અને તે જ વર્ષે, બોમ્બે લેજિસ્લેટિવ કાઉન્સિલના સભ્ય બન્યા. તેઓ બોમ્બે વિધાન પરિષદમાં ચાલુ રહયા અને 1896 સુધી તે માટે સક્ષમ હતા. રહમતુલ્લાહ મોહમ્મદ સયાની, 1896 માં શાહી વિધાન પરિષદના સભ્ય પણ બન્યા. તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના 12 મા અધિવેશનની અધ્યક્ષતા કરી. તેમણે સમાજના વિવિધ વર્ગોમાં ધાર્મિક સુમેળ અને શાંતિના પ્રોત્સાહન માટે સખત મહેનત કરી. જ્યારે સર સૈયદ અહેમદ ખાન ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ અભિયાન ચલાવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે એ પ્રચારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેમણે મુસ્લિમોને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જોડાવા અપીલ કરી અને વિનંતી કરી કે તેઓ સામૂહિક ચળવળમાં જોડાશે ત્યારે જ સામૂહિક સંપત્તિમાં તેમનો ભાગ લેવાનો અધિકાર મેળવી શકશે. રહેમતુલ્લાહ મુહંમદ સયાનીએ ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળ માટે મજબૂત પાયો નાંખ્યો. તેમણે લોકોને સમજાવ્યું કે રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ કેવી રીતે ખરડાય છે અને પરિણામે ભારતના લોકોને નુકસાન વેઠવું પડે છે. તેમણે બ્રિટીશ કરવેરા પ્રણાલીમાં પક્ષપાતને પડકાર્યો હતો. રહમતુલ્લાહ મુહંમદ સયાનીએ કૃષિ અને દુષ્કાળની સમસ્યાઓ અંગે એક પ્રામાણિક અધ્યયન કર્યો હતો અને સૈદ્ધાંતિકરૂપે સાબિત કર્યું હતું અને બ્રિટીશ શાસકોને ચેતવણી આપી હતી કે ભૂખથી મહાન બળવો કોઈ નહીં થાય. તેમણે દેશને બ્રિટીશ શાસનના શોષણના ચુંગાલમાંથી મુક્ત કરવા અને સાંપ્રદાયિક સુમેળ લાવીને લોકોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવવા પોતાનું બલિદાન આપ્યું હતું. રહમતુલ્લાહ મુહંમદ સયાની, જેમને લોકો ‘ભારતનો વાસ્તવિક ભાવનાશીલ દીકરો’ તરીકે ચાહતા હતા,જેઓ 4 જૂન, 1902 ના રોજ અવસાન પામ્યા.

- સૈયદ નસીર અહમદ,લેખક (પુસ્તક : ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ)

 મોબાઇલ : + 91 9440241727.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

અબ્દુલ હબીબ યુસુફ મરફાની

 કદમ કદમ બઢાયે જા, ખુશી કે ગીત ગાયે જા, યહ જિંદગી હે કૌમ કી, તુ કોમ પે લૂટાયે જા. યાદ છે આ ગીત ? આ ગીત આઝાદ હિંદ ફૌજનું કવાયતી ગીત હતું. ૧૯૪૩-૪૪ના અરસામાં આ ગીત દેશના એકેએક બાળકની ઝબાન પર રમતું હતું ! અને કેમ ન રમે ! માથે કફન બાંધીને દેશની આઝાદી કાજે વિરાટકાય અંગ્રેજ સલ્તનત સામે આઝાદ હિંદ ફૌજનું ગઠન કરી ભારતના પ્રાણ પ્યારા નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ જંગે ચઢયા હતા. અને એમની પડખે કેવા ઝિંદાદિલ જાંબાઝો હતા ! 'તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હે આઝાદી દૂંગા' આ તેમનો મંત્ર હતો.કમભાગ્યે એક હવાઈ અકસ્માતમાં તેઓ અલ્લાહને પ્યારા થઈ ગયા. તેમના જમણા હાથ સમા અબ્દુલ હબીબ મારફાની 'સેવકે હિંદ'ની જાંબાઝી વિષે વાંચો. પ્રથમ તમારાં રૂવાટાં ઊભા થઈ જશે અને પશ્ચાત તેમના પ્રત્યે અહોભાવ તમારું હૈયું પુલકિત બની જશે. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામતા ઈતિહાસનું એક પ્રકરણ અહીં પ્રસ્તુત, પ્રકરણ શું છે આઝાદીના મતવાલા જાંબાઝોની જવામર્દી, દેશની આઝાદી કાજે સર્વસ્વ કુરબાન કરવાની તેમની ઉચ્ચતમ ભાવના, ખિસ્સામાં હોય, તેમની પાસે હોય તે તમામ પોતાના સરદારના ચરણે ધરી દેવાના તેમના જોશ અને વલવલા વિષે તમે વાંચશો અને જાણશો તો અવાક રહ...
Post a Comment
Read more

મેજર જનરલ મુહમ્મદ ઝમાન કિયાની (1910-1986)

'જો મારી સાથે કિયાની જેવા વધુ દસ યોદ્ધાઓ મળ્યા હોત તો ભારત ઘણા સમય પહેલા આઝાદ થઈ ગયું હોત'- આ છે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનો 1910માં પંજાબ પ્રાંતમાં જન્મેલા મુહમ્મદ ઝમાન કિયાનીની ક્ષમતા પરનો અભિપ્રાય.તેઓ બાળપણથી જ એક હોશિયાર વિદ્યાર્થી હતા. તેઓ 1931માં દેહરાદૂન ખાતે ભારતીય સૈન્ય એકેડેમીની પ્રથમ બેચમાં કેડેટ તરીકે જોડાયા હતા. તેઓ શ્રેષ્ઠ કેડેટ તરીકે રહ્યા હતા, અને તેમની સિદ્ધિઓ માટે તેમને સ્વોર્ડ ઓફ ઓનર, ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો. તેઓ બ્રિટિશ ભારતીય સેનામાં જોડાયા, પ્રથમ બટાલિયનની 14મી પંજાબ રેજિમેન્ટમાં જવાબદારીઓ લીધી. તેમણે 1941માં સ્ટાફ ઓફિસર-ઈન-ચાર્જ તરીકે મલાયાની યાત્રા કરી. જ્યારે બ્રિટિશ આર્મી બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાન દ્વારા પરાજિત થઈ, ત્યારે તેઓ સપ્ટેમ્બર, 1942માં કેપ્ટન મોહન સિંહના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનામાં જોડાયા. તેમણે ચીફ ઓફ જનરલ સ્ટાફ તરીકેની લગામ સંભાળી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને મજબૂત બનાવી. જ્યારે મોહન સિંહે ડિસેમ્બર, 1942માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યનું વિસર્જન કર્યું, ત્યારે જુલાઈ, 1943માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝના સિંગાપોર આગમન સુધી ભારતીય સ્વતંત્રતા લીગના પ્રમુ...
Post a Comment
Read more

મુન્શી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ (1913-1999)

મુનશી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ, જેમણે જનતા વચ્ચે જાહેર કર્યું હતું કે "ગાંધીનો શબ્દ મારા માટે સુવર્ણ શબ્દ છે", અને તેમના સમગ્ર જીવન દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીના માર્ગને અનુસર્યા, તેમનો જન્મ 1 જુલાઈ, 1913ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના ગુંટુર શહેરમાં સંગડીગુંટામાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા મીરા સાહેબ અને હુસૈન બી હતા. તેઓ એક વિદ્યાર્થી તરીકે રાષ્ટ્રીય ચળવળ તરફ આકર્ષાયા અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સભ્યપદ મેળવ્યું. તેમણે સવિનય કાનૂન ભંગ નાગરિક ચળવળમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. શરૂઆતમાં, તેઓ ક્રાંતિકારી માર્ગ તરફ ખૂબ આકર્ષાયા હતા જે તેમની આસપાસના ઘણા લોકો દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા આયોજિત હડતાળ અને ધરણાં પસંદ નહોતા. તેમણે ઇંડિયન નેશનલ કોગ્રેસ (INC) ના ક્રાંતિકારી સભ્યો સાથે ગુપ્ત રીતે ઘણા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. પ્રખ્યાત ક્રાંતિકારી અન્નપ્રગડા કામેશ્વર રાવ દ્વારા આયોજિત રાજકીય તાલીમ શિબિરમાં તેમણે ગુપ્ત રીતે ભાગ લીધો હતો.જેના કારણે તેમને 21 દિવસની પોલીસ કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. પોલીસ કસ્ટડીમાં તેમને શારીરિક અને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હતો. તે...
Post a Comment
Read more