Immortal Heritage

નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલના જવાબમાં વિદેશી ભૂમિમાં પોતાની મહેનતની કમાણીમાંથી વીસ હજાર રૂપિયા ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને દાન આપનાર શેખ કાદર મોહિઉદ્દીનનો જન્મ 31 ડિસેમ્બર 1936 આંધ્રપ્રદેશના વિઝિયાનગરમ જિલ્લાના વેપાડા ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ શૈખ પીર સાહેબ અને માતા બુલાક (બુરાક) હતા. કાદર મોહિઉદ્દીન 1938 માં રબર એસ્ટેટમાં કુલી તરીકે તેમના પરિવારને ટેકો આપવા માટે બર્મા સ્થળાંતર થયા. તેઓ બર્માના માર્ગોઈ જિલ્લામાં કિંગ આઈલેન્ડ રબર એસ્ટેટમાં માત્ર રૂ. 7.50 ના માસિક પગારે જોડાયા હતા. જ્યારે બ્રિટિશ સૈનિકોએ બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાની સેના સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું, ત્યારે નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝ સિંગાપુર આવ્યા હતા. નેતાજીએ રાષ્ટ્રને અંગ્રેજોના જુવાળમાંથી મુક્ત કરવા માટે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં જોડાવા યુવાનોને અપીલ કરી હતી. મોહિઉદ્દીન બોઝના પ્રેરણાદાયી પ્રવચનો તરફ આકર્ષાયા અને તરત જ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીને વીસ હજાર રૂપિયા દાનમાં આપ્યા, જે તેમણે બર્મામાં નોકરી દરમિયાન બચત કરી હતી. તેમણે ભારતીય ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં શરૂઆતના દિવસોમાં ભરતી એજન્ટ તરીકે કામ કર્યું હતું. જ્યારે ...

'જો આજે નેતાજી જીવતા હોત તો ભારતનું વિભાજન થયું ન હોત...મેં શું ગુમાવ્યું છે અને મેં શું મેળવ્યું છે તે હું શોધી શકતો નથી' કર્નલ શૈખ નિઝામુદ્દીન શોક વ્યક્ત કરે છે, જેમનો જન્મ ઉત્તરપ્રદેશના આઝમગઢ જિલ્લાના મુબારકપુર વિસ્તાર પાસેના ધકવા ગામમાં 1900/1906માં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ સૈફુદ્દીન શૈખ હતું, પરંતુ તેમણે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં નિઝામુદ્દીન શૈખ તરીકે નોંધણી કરાવી હતી. તેઓ 1926માં સિંગાપોર ગયા હતા કારણ કે તેમના પિતા ઈમામ અલી સિંગાપોરમાં કેન્ટીન ચલાવતા હતા. જ્યારે નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝે 1943માં ઇંડિયન નેશનલ આર્મીને પુનર્જીવિત કરી અને 'ચલો દિલ્હી' કોલ આપ્યો, ત્યારે નિઝામુદ્દીન INAમાં જોડાયા. તેમની પ્રતિબદ્ધતા અને કાર્યક્ષમતા જોઈને, નેતાજીએ તેમને તેમના ડ્રાઈવર અને બાદમાં તેમના અંગરક્ષક અને અંગત સહાયક તરીકે નિયુક્ત કર્યા. 16 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ બીજા વિશ્વ યુદ્ધમાં જાપાનની હાર બાદ જ્યારે INA એ પીછેહઠ કરી હતી, ત્યારે નિઝામુદ્દીન નેતાજીની સાથે સિંગાપોર સુધી ગયા હતા. નિઝામુદ્દીન માનતા નથી કે નેતાજીનું મૃત્યુ 19 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ પ્લેન ક્રેશમાં થયું હતું. તેમણે પ્લેન ક્રેશ થિયરી ...

નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના નેતૃત્વમાં આઝાદ હિંદ ફોજમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવનાર કર્નલ ઇનાયત ખાન કિયાનીનો જન્મ રાવલપિંડીમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ રાજા ગુલાબ ખાન હતું. ઇનાયત 'ગખર્સ' વંશના હતા, જેમણે પાકિસ્તાનમાં પોટર વિસ્તારમાં લગભગ સાતસો વર્ષ શાસન કર્યું હતું. તેઓ બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીમાં ઓફિસર હતા. જ્યારે તે બ્રિટિશ આર્મીના અધિકારી તરીકે પોતાની ફરજો નિભાવી રહ્યા હતા ત્યારે જાપાન-જર્મની સૈનિકો દ્વારા બ્રિટિશ દળોનો પરાજય થયો હતો. કિયાની બ્રિટિશ આર્મીના અન્ય ભારતીય અધિકારીઓ સાથે યુદ્ધ કેદી તરીકે પકડાયા હતા. તેમની અટકાયત દરમિયાન, તેઓ ક્રાંતિકારી નેતા રાસ બિહારી બોઝના માર્ગદર્શન હેઠળ કેપ્ટન મોહન સિંહની આગેવાની હેઠળની ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં જોડાયા હતા. જ્યારે કેપ્ટન મોહન સિંહે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીનું વિસર્જન કર્યું, ત્યારે જાપાન સાથેના મતભેદોને કારણે, તેમણે રાસ બિહારી બોઝની સલાહ પર ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના સલાહકાર પરિષદના સભ્ય તરીકે કામ કર્યું. બાદમાં, INA માં ગાંધી રેજિમેન્ટના કમાન્ડર તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી, જ્યારે INA નું નેતૃત્વ સુભાષ ચંદ્ર બોઝ દ્વારા હાથમાં લેવામાં આવ્યું. સુભાષચ...

સ્વતંત્રતા અને સ્વતંત્રતાના ખ્યાલને ખૂબ મહત્વ આપનાર ફરીદ મિર્ઝાનો જન્મ 7 જુલાઈ, 1918ના રોજ હૈદરાબાદમાં થયો હતો. ઓસ્માનિયા યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક થયા પછી તેઓ નિઝામ રાજ્યમાં અધિકારી તરીકે જોડાયા. ફરીદ મિર્ઝાને શરૂઆતથી જ ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં રસ હતો અને તેમણે 1947માં જ્યારે ભારતને આઝાદી મળી ત્યારે નિઝામ રાજ્યના ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણની માંગને સમર્થન આપ્યું હતું. હૈદરાબાદ રાજ્યના ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણની ચળવળમાં ભાગ લેવા તેમણે 15 જુલાઈ, 1948ના રોજ નોકરીમાંથી રાજીનામું આપ્યું. તેમણે નિઝામ રાજ્યના મુસ્લિમોને રાષ્ટ્રવાદી દેખાવ સાથે વિલીનીકરણનું સમર્થન કરનારાઓના દમન સામે બોલવાની અપીલ કરી. ફરીદ મિર્ઝા પાસે તેમના મિત્ર બકર અલી મિર્ઝાની મદદથી તૈયાર કરાયેલું ડ્રાફ્ટ સ્ટેટમેન્ટ હતું અને તેને હૈદરાબાદ શહેરના અગ્રણી મુસ્લિમોનો ટેકો મળ્યો હતો. આ ઐતિહાસિક નિવેદને નિઝામના નવાબને તેમના હૈદરબાદ રાજ્યને ભારતીય સંઘમાં ભેળવી દેવાની સલાહ આપતું હતું. ફરીદ મિર્ઝાનું આ નિવેદન 13 ઓગસ્ટ, 1948ના રોજ સ્થાનિક ઉર્દૂ અખબારમાં ‘સાત અગ્રણી મુસ્લિમો તરફથી સાતમા નિઝામને ખુલ્લો પત્ર’ શીર્ષક સાથે પ્રકાશિત થયું. આ નિવેદ...

જમાલુન્નિસા બાજી, જેઓ માત્ર બ્રિટિશ શાસનની બેડીઓમાંથી આઝાદી માટે લડ્યા જ ન હતા, પરંતુ લોકોમાં સંવાદિતા બનાવવા માટે પણ જુસ્સાથી કામ કર્યું હતું, તેણીનો જન્મ 1915 માં હૈદરાબાદમાં થયો હતો. તેણીનો ઉછેર સ્વતંત્ર વિચારોની દિકરી તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો કારણ કે તેણીના ઉદારવાદી માતાપિતાએ તેણીને સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા આપી હતી. તેણીએ 13 વર્ષની ઉંમરે પ્રતિબંધિત અખબાર, 'નિગાર' વાંચવાનું શરૂ કર્યું. તેણીએ બ્રિટિશ સરકાર, રૂઢિચુસ્ત ધાર્મિક પરંપરાઓ અને નિઝામ રાજ્ય સામે નારાજગી દર્શાવી જે બ્રિટિશરોનું જોડાણ બની ગયું હતું.તેણીના સાસરીયાઓની સંકુચિત વિચારસરણી હોવા છતાં તેણીના સ્વતંત્ર વિચારો અને વ્યવહાર છોડ્યા ન હતા. તેણી મૌલાના હસરત મોહાનીના પ્રભાવ હેઠળ આવી હતી,જેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં "થંડર બોલ્ટ" તરીકે જાણીતા હતા. હસરત મોહાનીથી પ્રેરિત થઈને તેણીએ રાષ્ટ્રીય અને સામ્રાજ્યવાદ વિરોધી ચળવળોમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. સામ્યવાદી તરીકે, બાજીએ ભારત છોડો ચળવળમાં ભાગ ન લેવાના સામ્યવાદી પક્ષના નિર્ણયનું પાલન કર્યું. પરંતુ તેણીએ આંદોલન દરમિયાન સ્વતંત્રતા સેનાનીઓને આશ્રય આપ્યો હતો. તેણી પાસે પ્રાથમ...

અબ્દુલ હબીબ યુસુફ મરફાની, જેમણે પોતાનું સર્વસ્વ ઈન્ડિયન નેશનલ આર્મીને આપી દીધું, તેઓ ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના ધોરાજીના વતની હતા. તે બર્માની રાજધાની રંગૂનમાં સ્થળાંતર થયા અને રંગૂનના ધનિક બિઝનેસ મેગ્નેટમાંના એક બન્યા. 1943માં નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝ જર્મનીથી રંગૂન પહોંચ્યા અને ઇંડિયન નેશનલ આર્મીની બાગડોર સંભાળી. ત્યારબાદ તેમણે આઝાદ હિંદ સરકાર અને આઝાદ હિંદ બેંકની રચના કરી. પાછળથી એક વિશાળ સભામાં નતાજીએ લોકોને ‘સંપૂર્ણ એકત્રીકરણ’ માટે અપીલ કરી. અબ્દુલ હબીબે નેતાજીના આહ્વાનનો પૂરેપૂરો સહકાર આપ્યો અને તેમની પાસે જે હતું તે બધું બલિદાન આપીને ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના ઈતિહાસમાં ‘સંપૂર્ણ એકત્રીકરણ’ના પ્રકરણમાં પોતાનું આગવું સ્થાન મેળવ્યું. 9 જુલાઈ, 1944ના રોજ રંગૂનમાં બોઝ દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં, અબ્દુલ હબીબે ભવ્યતાપૂર્વક સોનાના દાગીના અને રોકડની પ્લેટ અને તેમની કુલ મિલકતના ટાઈટલ ડીડના બંડલ સાથે નેતાજીને લગભગ એક કરોડ 3 લાખ રૂપિયા આપ્યા હતા. પછી હબીબ મરફાનીએ નેતાજીને વિનંતી કરી કે તેઓ તેમને ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના બે જોડી યુનિફોર્મ પ્રદાન કરે અને તેમને INAમાં પૂર્ણ-સમયના સ્વયંસેવક તરીકે...

કેપ્ટન અબ્બાસ અલી, ઉત્તર પ્રદેશના બુલંદ શહેર જિલ્લાના ખુર્જા ગામમાં 3 જાન્યુઆરી, 1920ના રોજ એક જમીનદાર પરિવારમાં જન્મેલા. તે એક મુસ્લિમ રાજપૂત પરિવારમાંથી હતા જેમણે ક્યારેય અંગ્રેજોની સર્વોપરિતા સ્વીકારી ન હતી. અબ્બાસે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં કપ્તાન તરીકે તેમની માતૃભૂમિની મુક્તિ માટે લડત ચલાવી હતી અને સમાજની સમાજવાદી પેટર્નના તેમના ઉદ્દેશ્ય માટે રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય હતા. જ્યારે તેઓ હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થી હતા, ત્યારે અબ્બાસ સરદાર ભગતસિંહ અને અન્ય લોકો દ્વારા સ્થાપિત 'નૌજવાન ભારત સમિતિ'ના સભ્ય બન્યા હતા. તેઓ વધુ અભ્યાસ માટે અલીગઢ યુનિવર્સિટી ગયા, જ્યાં તેઓ અન્ય સ્વતંત્રતા સેનાની અને સામ્યવાદી ડૉ. કુંવર અહેમદ અશરફના પ્રભાવ હેઠળ આવ્યા. અબ્બાસે ઓલ ઈન્ડિયા સ્ટુડન્ટ ફેડરેશનમાં સભ્યપદ લીધું. બાદમાં તેઓ બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીમાં બળવો કરવા માટે ડૉ. અશરફની સલાહ પર બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીમાં જોડાયા. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન તેમને 1941માં સિંગાપોર મોકલવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે બ્રિટિશ દળોએ પોતાને જાપાની સેના સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું ત્યારે અબ્બાસ અલીને યુદ્ધ કેદી તરીકે લેવામાં આવ્યા હતા. બાદમા...

કર્નલ શૌકત અલી મલિક, જેમને નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝ દ્વારા રાષ્ટ્રને આઝાદ કરાવવા માટે અંગ્રેજો સામે આઝાદ હિંદ ફોજ દ્વારા ચલાવવામાં આવેલા યુદ્ધમાં બતાવવામાં આવેલી તેમની બહાદુરી માટે 'સરદાર-એ-જંગ'થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા, તેમનો જન્મ મુલતાનમાં થયો હતો, જ્યારે તેઓ બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મી ઓફ ભાવલપુર ઈન્ફન્ટ્રીમાં નાઈક સુબેદાર તરીકે કામ કરતા હતા ત્યારે તેમને સિંગાપુર મોકલવામાં આવ્યા હતા.જ્યારે બ્રિટિશ સેનાએ બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાનને આત્મસમર્પણ કર્યું, ત્યારે તેઓ સૈનિકોનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા. તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળના મોટા સમર્થક હતા. તેમણે શરૂઆતથી જ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં જવાબદારીઓ નિભાવી હતી. તેમણે ઈન્ડિયન ઈન્ડિપેન્ડન્સ લીગના નેતાઓની આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદમાં હાજરી આપી હતી, જે જૂન, 1942માં બેંગકોકમાં યોજાઈ હતી. કેપ્ટન મોહન સિંહ દ્વારા 1 સપ્ટેમ્બર, 1942ના રોજ રચાયેલી ઈન્ડિયન નેશનલ આર્મીમાં તેઓ જોડાયા હતા. જ્યારે કેપ્ટન મોહન સિંહ દ્વારા તેનું વિસર્જન કરવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે તેને ટેકો આપ્યો. પાછળથી, 15 ફેબ્રુઆરી, 1943ના રોજ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના પુનઃગઠન પછી તેમને ગુપ્તચર જૂથ...

કર્નલ એહસાન કાદરી, જેઓ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં પ્રદર્શિત તેમના યુદ્ધ કૌશલ્યો માટે પ્રખ્યાત હતા, તેમનો જન્મ 1916માં પંજાબ પ્રાંતના લાહોર ખાતે થયો હતો, તેમના પિતાનું નામ સર અબ્દુલ કાદરી હતું.એહસાન કાદરીએ 1935માં દેહરાદૂનની ઈન્ડિયન મિલિટરી એકેડમીમાં તાલીમ મેળવી હતી. તેમણે બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીની પંજાબ રેજિમેન્ટમાં કેપ્ટન તરીકે કામ કર્યું હતું. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન તેમને 1939માં સિંગાપોર મોકલવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે બ્રિટિશ સૈનિકોએ બીજા વિશ્વયુદ્ધના પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન જાપાની સૈન્ય સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું, ત્યારે કાદરીની આગેવાની હેઠળના સૈનિકોને જાન્યુઆરી, 1942માં કૌલાલમ્પુર ખાતે જાપાની દળો દ્વારા અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં, કાદરી 1 સપ્ટેમ્બર, 1942ના રોજ રચાયેલી ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના નેતા કેપ્ટન મોહન સિંહને મળ્યા હતા. એહસાનને વિશ્વ યુદ્ધમાં જાપાન દ્વારા રાખવામાં આવેલા બ્રિટિશ ભારતીય સેનાના યુદ્ધ કેદીઓ માટે જાહેર સમર્થન મેળવવા માટે રેડિયો પ્રચારનું આયોજન કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. તેમણે સાઈગનથી પ્રસારિત થતા રેડિયો કાર્યક્રમોનું નિરીક્ષણ કર્યું. પરંતુ, કેપ્ટન મોહન સિંહને ઇંડિ...

મુલ્લા અબ્દુલ બાસિત, જેઓ એવા પરિવારમાંથી આવતા હતા કે દેશી શાસકો પર વિદેશી શાસકોના વર્ચસ્વને સ્વીકારી શકતા ન હતા, તેમણે સામ્રાજ્યવાદી શાસકોને દૂર કરવાના આદર્શ માટે એક દાયકા સુધી પ્રતિબદ્ધતાપૂર્વક પ્રયાસ કર્યો. તેમનો જન્મ 1889 માં ગુલબર્ગમાં થયો હતો, જે હાલમાં કર્ણાટક રાજ્યમાં છે. મુલ્લા અબ્દુલ કય્યુમ, ડેક્કનના ​​હૈદરાબાદના નામચીન નેતા, તેમના પિતા હતા. તેમના ભાઈ અબ્દુલ મુનીમ રાષ્ટ્રવાદી વિચારો ધરાવતા મહાન લેખક હતા. અબ્દુલ બાસિતે પંજાબ યુનિવર્સિટીમાંથી ફાઝિલનો અભ્યાસક્રમ પૂર્ણ કર્યો હતો. તેમને રાષ્ટ્રવાદી વિચારોની પ્રેરણા તેમના પિતા પાસેથી મળી હતી, જેઓ નિઝામ સરકારમાં જિલ્લા ન્યાયાધીશ હતા. તેમના પિતાના પગરખાંમાં પગ મૂકતાં તેમણે 'ધ રેડ ક્રેસન્ટ સોસાયટી' નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી જેમાં તેમણે 1912માં બાલ્કન યુદ્ધમાં ઘાયલ સૈનિકો માટે વાપરવા માટે ત્રણ લાખ રૂપિયાનું દાન આપ્યું. તેમણે 1905માં તેમના પિતા દ્વારા સ્થાપિત સંસ્થા 'અંજુમન-એ-મારીફ'માં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. આ સંસ્થા દ્વારા, તેમણે હૈદરાબાદના લોકોના સામાજિક-આર્થિક અને બૌદ્ધિક વિકાસ માટે કામ કર્યું. તેમણે 1905માં અકબર અલી દ્વ...

'પરિતાલા રિપબ્લિક'ની ઐતિહાસિક ઘોષણા વખતે પહેલીવાર 'પરિતાલા રિપબ્લિક'નો ધ્વજ લહેરાવનાર શૈખ મૌલા સાહેબનો જન્મ 1922માં આંધ્ર પ્રદેશના કૃષ્ણ જિલ્લાના કાંચીકાચરલા મંડળના પરિતાલા ગામમાં થયો હતો. તે ઘટના પછી, તે 'પરિતાલા પ્રજાસત્તાકના ધ્વજવાહક' તરીકે ખ્યાતિ પામ્યા. તેમના માતા-પિતાનું નામ મુહમ્મદ બી, શેખ મીરાં સાહેબ હતું. લાકડાં કાપીને પોતાના પરિવારનું ભરણપોષણ કરવા માટે તેણે ચોથા ફોર્મમાં અભ્યાસ બંધ કર્યો. તેઓ તેલુગુ અને ઉર્દૂ ભાષાઓથી સારી રીતે પરિચિત હતા. સમાન વિચારો ધરાવતા લોકો અને મિત્રોની મિત્રતામાં તેમણે રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ઊંડો રસ કેળવ્યો. 1947 માં ભારતને આઝાદી મળી હોવા છતાં, પરિતાલા ખાનત તાલુકો આઝાદ થયો ન હતો, કારણ કે તે નિઝામ શાસન હેઠળ હતો. પછી, પરિતાલાના લોકોએ નિઝામ પ્રભુત્વ સામે બળવો શરૂ કર્યો. મૌલા સાહેબના મિત્ર મદિરાજુ દેવરાજુના નેતૃત્વમાં પરિતાલા ખાનત તાલુકા હેઠળના સાત ગામોના લોકોએ સ્વતંત્રતાની જાહેરાત કરી હતી. પરિતાલાના લોકોએ પછી સ્વતંત્રતાના પ્રતીક તરીકે રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવાનું નક્કી કર્યું. પરંતુ, નિઝામના કાયદા મુજબ, નિઝામ સિવાયનો કોઈપણ ધ્વજ લહેરાવવો એ રાજદ...

અબ્દુલ ગફૂર, જેમણે હિંદુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સંવાદિતા માટે કામ કર્યું હતું, જેને માતૃભૂમિની આઝાદી માટે જરૂરી હોવાનું તેઓ માનતા હતા, તેમનો જન્મ 18 માર્ચ 1918ના રોજ બિહારના ગોપાલગંજ જિલ્લાના સરેયા અખ્તિયારમાં ખેડૂત પરિવારમાં થયો હતો. ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે તેઓ 1935માં અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીમાં જોડાયા. જ્યારે તેઓ અલીગઢના વિદ્યાર્થી હતા ત્યારે તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળ તરફ આકર્ષાયા. તેઓ ગાંધીજીને ચાહતા હોવા છતાં, તેમણે માતૃભૂમિને આઝાદ કરાવવા માટે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના માર્ગને અનુસર્યો. તેમણે અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની બેઠકમાં સનસનાટી મચાવી હતી, જે 1937માં યોજાઈ હતી, જે બિનસાંપ્રદાયિકતાને મજબૂત કરવા માટે યુનિવર્સિટીઓના નામમાંથી ‘હિન્દુ’ અને ‘મુસ્લિમ’ શબ્દો હટાવવાની દરખાસ્તને આગળ ધપાવતી હતી. જ્યારે સુભાષ ચંદ્ર બોઝે અનિવાર્ય પરિસ્થિતિમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસનું અધ્યક્ષ પદ છોડી દીધું અને ફોરવર્ડ બ્લોકની શરૂઆત કરી, ત્યારે તેઓ બોઝ સાથે હતા અને બિહારમાં ફોરવર્ડ બ્લોકના રાજ્ય પ્રતિનિધિ તરીકે ઘણા કાર્યક્રમોનું આયોજન કર્યું. તેઓ માનતા હતા કે રાષ્ટ્રની મુક્તિ માટે નેતાજીના વિચારો વ્યવહારુ હ...

ઇન્ડિયન નેશનલ આર્મીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનાર મેજર જનરલ અઝીઝ અહેમદ ખાનનો જન્મ 1906માં ભારતના પંજાબ રાજ્યના કપૂરતલા જિલ્લાના બેગોવાલ શહેરમાં થયો હતો. તેમણે બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીની કપૂરતલા ઈન્ફન્ટ્રીમાં મેજર તરીકે કામ કર્યું હતું. જ્યારે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટિશ આર્મીનો જાપાન દ્વારા પરાજય થયો ત્યારે સૈનિકોએ પણ સિંગાપોરમાં જાપાની સેનાને આત્મસમર્પણ કર્યું. જાપાનના શાસકોની પ્રામાણિકતા પર તેમને વિશ્વાસ ન હોવાથી, તેમણે જાપાનની મદદથી ઇંડિયન નેશનલ આર્મીની રચનાના વિચારનો વિરોધ કર્યો. પરંતુ, તેમણે ભારતીય યુદ્ધ કેદીઓના કલ્યાણ માટે મે, 1942માં ઈન્ડિયન ઈન્ડેન્ડન્સ લીગને ટેકો આપ્યો હતો. અઝીઝ અહેમદ ખાને જૂન, 1942માં બેંગકોક ખાતે આયોજિત ઈન્ડિયન ઈન્ડેન્ડન્સ લીગની કોન્ફરન્સમાં ભાગ લીધો હતો. તેમણે ઈન્ડિયન નેશનલ આર્મીની નહેરુ બ્રિગેડનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, જે કેપ્ટન મોહન સિંહના નેતૃત્વમાં રચાઈ હતી. તેમણે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીને વિખેરી નાખવામાં મોહન સિંહને ટેકો આપ્યો હતો. તેમણે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના કમાન્ડર તરીકેની જવાબદારીઓ લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જ્યારે ક્રાંતિકારી નેતા રાશ બિહારી બોઝ અને તેના વિસર્જન પછ...

ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં વિદ્યાર્થી તરીકે જોડાનાર ડૉ. સાદિક અલીનો જન્મ 1910માં રાજસ્થાન રાજ્યના ઉદયપુરમાં થયો હતો. તેમણે અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી તરીકે ખિલાફત અને અસહકાર ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો. તેમણે પંડિત જવાહર લાલ નેહરુ સાથે નજીકથી આગળ વધીને ગાંધીવાદી રીતે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હતો. વિદેશી સામાન અને દારૂબંધીના બહિષ્કારના ભાગરૂપે તેમણે અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીમાં ધરણાંનું આયોજન કર્યું હતું. અંગ્રેજ સરકારે તેમની ધરપકડ કરી જેલમાં મોકલી દીધા. 1930 માં, તેમણે જવાહર લાલ નેહરુ સાથે મળીને બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને અવગણીને, મોતી લાલ નેહરુની હાજરીમાં મીઠું તૈયાર કર્યું અને તેની હરાજી કરી. ઉલ્લંઘનના આ કૃત્યથી નારાજ થઈને બ્રિટિશ સરકારે ડૉ. સાદિક અલીને જેલમાં મોકલી દીધા. જેલમાંથી છૂટ્યા પછી, તેમણે મહાત્મા ગાંધી દ્વારા બતાવેલા માર્ગને અનુરૂપ ગ્રામીણ વિકાસ કાર્યક્રમો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. ડૉ. સાદિક અલી 1937 સુધી ઉત્તર પ્રદેશમાં ગ્રામીણ વિકાસ કાર્યક્રમોના કામ પર રહ્યા હતા. તેમણે 1938 થી 1948 સુધી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના કાર્યાલયના કાયમી ...

દેશને આઝાદ કરાવવા અંગ્રેજો સામે લડનાર અને દેશની મહેનતકશ જનતાના કલ્યાણ માટે કામ કરનાર હાજરા બેગમનો જન્મ 22 ડિસેમ્બર, 1910ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના સહારનપુરમાં થયો હતો. તેણીને તેમના પિતા પાસેથી અંગ્રેજો સામે લડતા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના બલિદાન વિશે જાણવા મળ્યું, જેઓ એક પોલીસ અધિકારી હતા. તેણીના લગ્નની નિષ્ફળતા પછી, તેણી ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે લંડન ગયા, જ્યાં તેણીનો બ્રિટિશ વિરોધી દળો સાથે પરિચય થયો. આનાથી પ્રેરિત થઈને તેણીએ રાષ્ટ્રને આઝાદ કરવા માટે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યવાદી દળો સામે લડવાનું નક્કી કર્યું. તેણીને બ્રિટિશ સરકારના ગુસ્સાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો કારણ કે તેણી ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર તેમના કૃત્યોની ટીકા કરતી હતી. તે ભારત પરત ફર્યા અને 1935માં લખનૌ ખાતે કરામત હુસૈન મહિલા કોલેજમાં લેક્ચરર તરીકે જોડાયા. તેમણે ઓલ ઈન્ડિયા પ્રોગ્રેસિવ રાઈટર્સ એસોસિએશનની રચનામાં પ્રખ્યાત કવિ સજ્જાદ ઝહીર સાથે પણ કામ કર્યું. તેણીએ 1935 માં રાષ્ટ્રવાદી નેતા ડો. ઝૈનુલ આબેદીન અહેમદ સાથે લગ્ન કર્યા અને તે જ વર્ષે બંનેએ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સભ્યપદ લીધું. પોલીસ તેમની બ્રિટિશ વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ માટે તેમની પાછળ ...

એસ. અબ્દુલ મજીદ, જેમણે લોકશાહી મૂલ્યો સાથે રાજકારણ પ્રત્યે ઉચ્ચ કટિબદ્ધતા દર્શાવી હતી, તેમનો જન્મ 20 ડિસેમ્બર, 1909ના રોજ કેરળ રાજ્યના તિરુવંતપુરમ જિલ્લામાં વાક્કોમ નામના ગામમાં થયો હતો, જ્યાંથી ઘણા અગ્રણી નેતાઓએ ઓળખ બનાવી. તેમના બાળપણથી જ, તેઓ તેમના મામા મૌલવી વક્કોન અબ્દુલ કાદરના ઉદાર વિચારોના પ્રબુદ્ધ પ્રભાવ હેઠળ આવ્યા હતા, જેઓ બહુપક્ષીય વ્યક્તિત્વ, પ્રખ્યાત સમાજ સુધારક અને સ્વપ્નદ્રષ્ટા હતા. તેમના શાળાના દિવસોમાં, અબ્દુલ મજીદ બ્રિટિશ વિરોધી નીતિઓ અને સામાજિક સુધારાઓ તરફ આકર્ષાયા હતા અને ખાસ કરીને નારાયણ ગુરુ દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા દાર્શનિક માર્ગ તરફ, જેમણે જાતિ પ્રથાને વખોડી કાઢી હતી. તેમણે મૌલવી કાદરની પુત્રી સુલેહા બીબી સાથે લગ્ન કર્યા. એક સમયે જ્યારે રાષ્ટ્રીય ચળવળ વેગ પકડી રહી હતી, ત્યારે તેમણે કેરાલામાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. તેઓ ચળવળના ટોચના નેતૃત્વમાંના એક હતા અને ત્રાવણકોરમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસને વિસ્તરણ અને એકીકૃત કરવા માટે મહાન પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમને ભારપૂર્વક લાગ્યું કે મુક્તિ સ્વરૂપના સામાજિક દૂષણો વિદેશી શાસનની મુક્તિ જેટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે અને તે બંને મોરચે...

મુનશી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ, જેમણે જનતા વચ્ચે જાહેર કર્યું હતું કે "ગાંધીનો શબ્દ મારા માટે સુવર્ણ શબ્દ છે", અને તેમના સમગ્ર જીવન દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીના માર્ગને અનુસર્યા, તેમનો જન્મ 1 જુલાઈ, 1913ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના ગુંટુર શહેરમાં સંગડીગુંટામાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા મીરા સાહેબ અને હુસૈન બી હતા. તેઓ એક વિદ્યાર્થી તરીકે રાષ્ટ્રીય ચળવળ તરફ આકર્ષાયા અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સભ્યપદ મેળવ્યું. તેમણે સવિનય કાનૂન ભંગ નાગરિક ચળવળમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. શરૂઆતમાં, તેઓ ક્રાંતિકારી માર્ગ તરફ ખૂબ આકર્ષાયા હતા જે તેમની આસપાસના ઘણા લોકો દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા આયોજિત હડતાળ અને ધરણાં પસંદ નહોતા. તેમણે ઇંડિયન નેશનલ કોગ્રેસ (INC) ના ક્રાંતિકારી સભ્યો સાથે ગુપ્ત રીતે ઘણા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. પ્રખ્યાત ક્રાંતિકારી અન્નપ્રગડા કામેશ્વર રાવ દ્વારા આયોજિત રાજકીય તાલીમ શિબિરમાં તેમણે ગુપ્ત રીતે ભાગ લીધો હતો.જેના કારણે તેમને 21 દિવસની પોલીસ કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. પોલીસ કસ્ટડીમાં તેમને શારીરિક અને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હતો. તે...

ડૉ. ઝૈનુલ આબેદીન અહેમદનો જન્મ સિંધ પ્રાંતના ઉમરકોટ ખાતે 29 સપ્ટેમ્બર 1907ના રોજ એક શિક્ષિત પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ એક સમર્પિત લીડર હતા જેઓ માત્ર વિદેશી શાસકોના જુવાળમાંથી રાષ્ટ્રને જ નહીં, પણ લોકોને પણ શોષણમાંથી મુક્ત કરવા માંગતા હતા. તેમના પિતા ઝિયાઉદ્દીન અહેમદ બ્રિટિશ સરકારમાં ઉચ્ચ અધિકારી હતા. તેમની માતાનું નામ ઈકબાલ બેગમ હતું. તેમણે નાની ઉંમરમાં માતાની છત્રછાયા ગુમાવી હતી.તેમના કોલેજ શિક્ષણ માટે 1923 માં અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી ગયા. અલીગઢમાં B.A (ઓનર્સ) કર્યું. 1928માં તેઓ ઈંગ્લેન્ડ ગયા, જ્યાં તેમણે 1935માં લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સમાંથી ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી. તેઓ 1936માં ભારત પાછા ફર્યા. તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળ અને સામ્યવાદી ચળવળ તરફ આકર્ષાયા. બ્રિટિશ સરકારે તેમને સરકારી કૉલેજના પ્રિન્સિપાલના પદની ઑફર કરી હોવા છતાં, તેમણે ઑફર નકારી કાઢી હતી કારણ કે તેઓ રાષ્ટ્રવાદી ભાવનાથી પ્રભાવિત હતા. તેમણે સામ્રાજ્યવાદી શાસકો સામે રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ભાગ લેવા અને સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રના નિર્માણ માટે કામ કરવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે 1936 માં હાજરા બેગમ સાથે લગ્ન કર્યા, જે તેમને ઈંગ્લેન્ડમાં મળ્યા હતા....

મુખીઉદ્દીન ફારૂકી, જેને લોકો અને તેમના સાથીદારો 'ગાંધીવાદી માર્ક્સવાદી' તરીકે પસંદ કરતા હતા, તેમનો જન્મ 1920માં ઉત્તર પ્રદેશના સહારનપુર જિલ્લાના અંબેહાટામાં થયો હતો. તેમના પૂર્વજોને 1857માં અંગ્રેજો સામે બળવો કરવા બદલ ફાંસીના માંચડે ધકેલવામાં આવ્યા હતા. પાછળથી, તેમના પિતા અને ભાઈઓએ પણ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો. 1923માં તેમના પિતા મૌલાના મોઇનુદ્દીનનું અવસાન થયું હોવાથી તેઓ 1927માં તેમના ભાઈ સાથે દિલ્હી રેહવા ગયા હતા. 1934માં સેન્ટ સ્ટીફન કૉલેજમાં જોડાનાર મુખીઉદ્દીન ખાસ કરીને તેમના ખાદી ડ્રેસ માટે જાણીતા હતા. તેમણે જુલાઈ, 1936માં અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદનું આયોજન કર્યું હતું, જેમાં જવાહરલાલ નેહરુ અને મુહમ્મદ અલી ઝીણાએ હાજરી આપી હતી. તેઓ ક્રાંતિકારીઓના પરિવારમાંથી આવતા હોવાથી,જ્યારે તેઓ વિદ્યાર્થી હતા, ત્યારથી તેમણે 1936થી રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં હડતાળની જાહેરાત કરી અને 1940માં જવાહરલાલ નેહરુની ધરપકડના વિરોધમાં વિદ્યાર્થીઓ સાથે પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું. તેથી તેમને યુનિવર્સિટીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હતા. અને તેમની M...

મુહમ્મદ રજબ અલી, જેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો અને નિઝામ રાજ્યના ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણ માટે ચળવળનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, તેમનો જન્મ 1લી જાન્યુઆરી, 1920ના રોજ આંધ્ર પ્રદેશના ખમ્મમ જિલ્લાના પાપતાપલ્લી ગામમાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા અમીનાબી અને મહબૂબ અલી હતા. તેમણે નવમા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પોતાના વતનના ગામમાં કર્યો હતો. તે પછી તેમણે ઉત્કુર ખાતેની સરકારી શાળામાં શિક્ષક તરીકે કામ કર્યું. બાદમાં, તેમણે હૈદરાબાદ રાજ્યના સરકારી પ્રેસમાં તેલુગુ-ઉર્દૂ અનુવાદક તરીકે કામ કર્યું. થોડા સમય પછી, તેઓ તેમના વતનના ગામમાં પાછા આવ્યા અને ગામના કરનમ તરીકે ચાર્જ સંભાળ્યો. રજબ અલી નાનપણથી જ સ્વતંત્ર વિચારો ધરાવતા હોવાથી તેઓ આંધ્ર મહાસભાના કાર્યક્રમો તરફ આકર્ષાયા. 24 વર્ષની ઉંમરે, તેમણે 1944માં આંધ્ર મહાસભામાં સંપૂર્ણ સભ્યપદ મેળવ્યું. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા આપવામાં આવેલા આહ્વાનના જવાબમાં તેમણે રાષ્ટ્રીય ચળવળની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. બ્રિટિશ સરકારે 'જમીન અને ખોરાક' (ભૂમિ-ભૂક્તિ) માટેની ચળવળમાં ભાગ લેવા બદલ તેમને સાડા ત્રણ વર્ષ સુધી અટકાયતમાં રાખ્યા હતા.તેમની મુક...

ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં કમાન્ડર તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનાર કર્નલ બુરહાનુદ્દીન ચિત્રાલનો જન્મ 1915માં ખૈબર પખ્તુનખ્વા વિસ્તારના ચિત્રાલ ગામમાં થયો હતો. તે પ્રખ્યાત ચિત્રાલ રોયલ ફેમિલીમાંથી હતી. તેમના પિતા શુજા-ઉલ-મુલ્ક ચિત્રાલના શાસક હતા. પેશાવરની ઇસ્લામિયા કોલેજમાં અભ્યાસ પૂરો કર્યા બાદ બુરહાનુદ્દીન 1932માં દેહરાદૂન ખાતેની ભારતીય મિલિટરી એકેડમીમાં જોડાયા હતા. તેમણે બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીમાં 2/10 બલુચ રેજિમેન્ટના કેપ્ટન તરીકે ચાર્જ સંભાળ્યો. તે બ્રિટિશ આર્મી અધિકારી તરીકે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન મલાયામાં યુદ્ધના મેદાનમાં ગયા હતા. જ્યારે યુદ્ધના શરૂઆતના દિવસોમાં બર્મા અને મલાયામાં બ્રિટીશ સાથી દળોને જાપાની સેના દ્વારા પરાસ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે બ્રિટિશ ભારતીય સેનાના સૈનિકો અને અધિકારીઓને જાપાન દ્વારા યુદ્ધ કેદી તરીકે અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. કેપ્ટન બુરહાનુદ્દીન ચિત્રાલ પણ યુદ્ધ કેદીઓમાંનો એક હતા. બાદમાં તેઓ કેપ્ટન મોહન સિંહ દ્વારા રચાયેલી ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં જોડાયા અને બાદમાં નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝની આગેવાની હેઠળ પુનઃસંગઠન અને નેતૃત્વ કર્યું. કેપ્ટન બુરહાનુદ્દીનને સ્પેશિયલ ગ...

1975 થી, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર 8 માર્ચને આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ તરીકે ઉજવે છે. વિવિધ મજૂર ચળવળોમાં મહિલા કામદારોના સંઘર્ષને યાદ કરવા માટે યુએસએસઆર અને સામ્યવાદીઓ દ્વારા ઉજવવામાં આવતા કામદાર મહિલા દિવસથી આ દિવસનો ઉદ્દભવ થયો છે. મહત્વનું છે કે આ દિવસે આપણે એવી મહિલાઓને યાદ કરીએ છીએ જેમણે અન્ય મહિલાઓ માટે આગળ આવવા માટે 'દરવાજા' ખોલ્યા હતા. ભારતીય મુસ્લિમો, વિવિધ કારણોસર, શિક્ષણ અને વિકાસના અન્ય ક્ષેત્રોમાં પછાત રહ્યા છે.ભારતીય મુસ્લિમ મહિલાઓ દેશમાં સહુંથી વધું હાંસિયામાં ધકેલાઈ રહેલ સમુદાયોમાંથી એક છે.જો કે, પ્રચલિત ધારણાથી વિપરીત,છેલ્લી સદીમાં ઘણી મહિલાઓએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં શ્રેષ્ઠ દેખાવ કર્યો છે અને અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી છે, પોતાની જાતને શિક્ષણ સાથે સશક્ત બનાવીને આગળ વધી છે અને પિતૃસત્તાક સમાજમાં દિવાલ તોડનારી અગ્રણી મહિલાઓને યાદ કરવાનો સૌથી યોગ્ય પ્રસંગ આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસથી વિશેષ દિવસ શું હોઈ શકે? ફાતિમા શેખ: 19મી સદીમાં ભારતમાં શિક્ષણ અમુક વિશેષાધિકૃત વર્ગો સુધી મર્યાદિત હતું. જ્યારે કે જાતિ, આર્થિક વર્ગ અને સામાજિક માળખું પુરુષોમાં શિક્ષણની પહોંચ નક્કી કરતું, ત્યારે સ્ત્રીઓ માટ...

સૈયદા મુહમ્મદી બેગમ ભારતીય ઉપખંડની પ્રથમ મહિલા હતી જેઓ સાપ્તાહિક સામયિક, ‘તેહઝીબ-એ-નિસ્વાન’ ના સંપાદક હતા. આ ઉર્દૂ મેગેઝિન મહિલાઓની મુક્તિ માટે સમર્પિત હતું. મેગેઝિન 1લી જુલાઈ, 1898 ના રોજ તેની પ્રથમ આવૃત્તિ સાથે બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. મુહમ્મદી બેગમે તેમના પતિ મુમતાઝ અલી સાથે મળીને કામ શરૂ કર્યું. મુમતાઝ, જેમણે મહિલાઓના અધિકારો પર ભાર મૂકતું પુસ્તક ‘હુકૂક-એ-નિસ્વાન’ પણ લખ્યું હતું, તે દારુલ ઉલૂમ, શિક્ષિત દેવબંદ લાહોર સ્થિત પ્રકાશક હતું. અલીગઢ ચળવળના લીડર બન્યા પછીના વર્ષો દરમિયાન તેઓ સર સૈયદ અહમદ ખાનના નજીકના સાથી હતા. હકીકતમાં, AMUમાં એક હોસ્ટેલનું નામ મુમતાઝ અલીના નામ પર રાખવામાં આવ્યું છે. મુહમ્મદી અને તેમના પતિને સમજાયું કે મુસ્લિમ પુરુષોની સાથે મુસ્લિમ મહિલાઓ પણ આધુનિક શિક્ષણ મેળવે તે ખુબ જરૂરી અને મહત્વનું છે. એ ધ્યાનમાં રાખવું કે જ્યારે મેગેઝિન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું ત્યારે અલીગઢ કોલેજ માત્ર છોકરાઓની સંસ્થા હતી અને અલીગઢમાં કોઈ મહિલા કોલેજ નહોતી. વાસ્તવમાં, સર સૈયદ અહમદ ખાન મહિલા શિક્ષણ પર મુમતાઝ અને મુહમ્મદી સાથે અસંમત હતા. સર સૈયદના અવસાન સુધી તેઓએ ખરેખર મહિલાઓ માટેનું સામયિ...