Skip to main content

શેખ મૌલા સાહેબ (1922-2013)


'પરિતાલા રિપબ્લિક'ની ઐતિહાસિક ઘોષણા વખતે પહેલીવાર 'પરિતાલા રિપબ્લિક'નો ધ્વજ લહેરાવનાર શૈખ મૌલા સાહેબનો જન્મ 1922માં આંધ્ર પ્રદેશના કૃષ્ણ જિલ્લાના કાંચીકાચરલા મંડળના પરિતાલા ગામમાં થયો હતો. તે ઘટના પછી, તે 'પરિતાલા પ્રજાસત્તાકના ધ્વજવાહક' તરીકે ખ્યાતિ પામ્યા. તેમના માતા-પિતાનું નામ મુહમ્મદ બી, શેખ મીરાં સાહેબ હતું. લાકડાં કાપીને પોતાના પરિવારનું ભરણપોષણ કરવા માટે તેણે ચોથા ફોર્મમાં અભ્યાસ બંધ કર્યો. તેઓ તેલુગુ અને ઉર્દૂ ભાષાઓથી સારી રીતે પરિચિત હતા. સમાન વિચારો ધરાવતા લોકો અને મિત્રોની મિત્રતામાં તેમણે રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ઊંડો રસ કેળવ્યો. 1947 માં ભારતને આઝાદી મળી હોવા છતાં, પરિતાલા ખાનત તાલુકો આઝાદ થયો ન હતો, કારણ કે તે નિઝામ શાસન હેઠળ હતો. પછી, પરિતાલાના લોકોએ નિઝામ પ્રભુત્વ સામે બળવો શરૂ કર્યો. મૌલા સાહેબના મિત્ર મદિરાજુ દેવરાજુના નેતૃત્વમાં પરિતાલા ખાનત તાલુકા હેઠળના સાત ગામોના લોકોએ સ્વતંત્રતાની જાહેરાત કરી હતી. પરિતાલાના લોકોએ પછી સ્વતંત્રતાના પ્રતીક તરીકે રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવાનું નક્કી કર્યું. પરંતુ, નિઝામના કાયદા મુજબ, નિઝામ સિવાયનો કોઈપણ ધ્વજ લહેરાવવો એ રાજદ્રોહ ગણાતો, અને તે સજાપાત્ર ગુનો હતો, જે ત્રણ વર્ષની જેલપાત્ર હતો. પરિતાલા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ, જેઓ આ કાયદાથી વાકેફ હતા, તેઓ ધ્વજ ફરકાવવા અંગે અનિર્ણિત હતા. આવી સ્થિતિમાં, શેખ મૌલા સાહેબ પરિતાલા ગ્રામ્ય કાર્યાલયમાં રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા આગળ આવ્યા અને ‘દૂર હટો દુનિયા વાલો..’ ગીત ગાયું. શેખ મૌલા દ્વારા ધ્વજ ફરકાવ્યા પછી પરિતાલા પ્રજાસત્તાક બન્યું અને પ્રજાસત્તાકનું શાસન શરૂ થયું અને 18 મહિના સુધી ચાલુ રહ્યું. ધ્વજારોહણની ઘટનાની જાણ થતા જાગીરદારોએ ગામમાં હુમલો કર્યો. તેમણે કોમી પંચાયત ચલાવી અને શેખ મૌલાના પરિવાર પર સામાજિક બહિષ્કારની ફરજ પાડી અને જાગીરદારોએ મૌલાને માથા પર ચંપલ લઈને ગામની શેરીઓમાં પરેડ કરાવી. પરંતુ, મૌલા સાહેબે આવી ઘટનાઓની ચિંતા કરી ન હતી. બાદમાં તે થોડો સમય ભૂગર્ભમાં ચાલ્યા ગયા હતા. આખરે આ ઘટના મહાત્મા ગાંધીના ધ્યાન પર આવી. દરમિયાન, સપ્ટેમ્બર, 1948માં નિઝામ રાજ્યનું ભારતીય સંઘમાં વિલિનીકરણ કરવામાં આવ્યું, અને પરિતાલા પણ ભારતીય સંઘનો એક ભાગ બની ગયું, અને શેખ મૌલાનું સાહસ સકારાત્મક નિષ્કર્ષ પર આવ્યું. શેખ મૌલાના ઘણા સાથીદારોને સ્વતંત્રતા સેનાની તરીકે ઓળખ મળી હોવા છતાં, તેઓ 2010 સુધી ઓળખ મેળવી શક્યા ન હતા. તેઓ તે દિવસોની તેમની ભાવનાને વર્તમાન યુવાનો સુધી પહોંચાડતા હતા. જ્યારે પણ તેમને વિનંતી કરવામાં આવતી, ત્યારે મૌલા સાહેબ ભાવનાત્મક રીતે ગીત 'દૂર હટો...દુનિયા વાલો..હિન્દુસ્તાન હમારા હૈ' ગાતા. 2013 માં નેવું વર્ષની વયે શેખ મૌલા સાહેબે અંતિમ શ્વાસ લીધા.
- સૈયદ નસીર અહમદ (લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

અબ્દુલ હબીબ યુસુફ મરફાની

 કદમ કદમ બઢાયે જા, ખુશી કે ગીત ગાયે જા, યહ જિંદગી હે કૌમ કી, તુ કોમ પે લૂટાયે જા. યાદ છે આ ગીત ? આ ગીત આઝાદ હિંદ ફૌજનું કવાયતી ગીત હતું. ૧૯૪૩-૪૪ના અરસામાં આ ગીત દેશના એકેએક બાળકની ઝબાન પર રમતું હતું ! અને કેમ ન રમે ! માથે કફન બાંધીને દેશની આઝાદી કાજે વિરાટકાય અંગ્રેજ સલ્તનત સામે આઝાદ હિંદ ફૌજનું ગઠન કરી ભારતના પ્રાણ પ્યારા નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ જંગે ચઢયા હતા. અને એમની પડખે કેવા ઝિંદાદિલ જાંબાઝો હતા ! 'તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હે આઝાદી દૂંગા' આ તેમનો મંત્ર હતો.કમભાગ્યે એક હવાઈ અકસ્માતમાં તેઓ અલ્લાહને પ્યારા થઈ ગયા. તેમના જમણા હાથ સમા અબ્દુલ હબીબ મારફાની 'સેવકે હિંદ'ની જાંબાઝી વિષે વાંચો. પ્રથમ તમારાં રૂવાટાં ઊભા થઈ જશે અને પશ્ચાત તેમના પ્રત્યે અહોભાવ તમારું હૈયું પુલકિત બની જશે. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામતા ઈતિહાસનું એક પ્રકરણ અહીં પ્રસ્તુત, પ્રકરણ શું છે આઝાદીના મતવાલા જાંબાઝોની જવામર્દી, દેશની આઝાદી કાજે સર્વસ્વ કુરબાન કરવાની તેમની ઉચ્ચતમ ભાવના, ખિસ્સામાં હોય, તેમની પાસે હોય તે તમામ પોતાના સરદારના ચરણે ધરી દેવાના તેમના જોશ અને વલવલા વિષે તમે વાંચશો અને જાણશો તો અવાક રહ...
Post a Comment
Read more

મેજર જનરલ મુહમ્મદ ઝમાન કિયાની (1910-1986)

'જો મારી સાથે કિયાની જેવા વધુ દસ યોદ્ધાઓ મળ્યા હોત તો ભારત ઘણા સમય પહેલા આઝાદ થઈ ગયું હોત'- આ છે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનો 1910માં પંજાબ પ્રાંતમાં જન્મેલા મુહમ્મદ ઝમાન કિયાનીની ક્ષમતા પરનો અભિપ્રાય.તેઓ બાળપણથી જ એક હોશિયાર વિદ્યાર્થી હતા. તેઓ 1931માં દેહરાદૂન ખાતે ભારતીય સૈન્ય એકેડેમીની પ્રથમ બેચમાં કેડેટ તરીકે જોડાયા હતા. તેઓ શ્રેષ્ઠ કેડેટ તરીકે રહ્યા હતા, અને તેમની સિદ્ધિઓ માટે તેમને સ્વોર્ડ ઓફ ઓનર, ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો. તેઓ બ્રિટિશ ભારતીય સેનામાં જોડાયા, પ્રથમ બટાલિયનની 14મી પંજાબ રેજિમેન્ટમાં જવાબદારીઓ લીધી. તેમણે 1941માં સ્ટાફ ઓફિસર-ઈન-ચાર્જ તરીકે મલાયાની યાત્રા કરી. જ્યારે બ્રિટિશ આર્મી બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાન દ્વારા પરાજિત થઈ, ત્યારે તેઓ સપ્ટેમ્બર, 1942માં કેપ્ટન મોહન સિંહના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનામાં જોડાયા. તેમણે ચીફ ઓફ જનરલ સ્ટાફ તરીકેની લગામ સંભાળી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને મજબૂત બનાવી. જ્યારે મોહન સિંહે ડિસેમ્બર, 1942માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યનું વિસર્જન કર્યું, ત્યારે જુલાઈ, 1943માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝના સિંગાપોર આગમન સુધી ભારતીય સ્વતંત્રતા લીગના પ્રમુ...
Post a Comment
Read more

મુન્શી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ (1913-1999)

મુનશી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ, જેમણે જનતા વચ્ચે જાહેર કર્યું હતું કે "ગાંધીનો શબ્દ મારા માટે સુવર્ણ શબ્દ છે", અને તેમના સમગ્ર જીવન દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીના માર્ગને અનુસર્યા, તેમનો જન્મ 1 જુલાઈ, 1913ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના ગુંટુર શહેરમાં સંગડીગુંટામાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા મીરા સાહેબ અને હુસૈન બી હતા. તેઓ એક વિદ્યાર્થી તરીકે રાષ્ટ્રીય ચળવળ તરફ આકર્ષાયા અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સભ્યપદ મેળવ્યું. તેમણે સવિનય કાનૂન ભંગ નાગરિક ચળવળમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. શરૂઆતમાં, તેઓ ક્રાંતિકારી માર્ગ તરફ ખૂબ આકર્ષાયા હતા જે તેમની આસપાસના ઘણા લોકો દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા આયોજિત હડતાળ અને ધરણાં પસંદ નહોતા. તેમણે ઇંડિયન નેશનલ કોગ્રેસ (INC) ના ક્રાંતિકારી સભ્યો સાથે ગુપ્ત રીતે ઘણા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. પ્રખ્યાત ક્રાંતિકારી અન્નપ્રગડા કામેશ્વર રાવ દ્વારા આયોજિત રાજકીય તાલીમ શિબિરમાં તેમણે ગુપ્ત રીતે ભાગ લીધો હતો.જેના કારણે તેમને 21 દિવસની પોલીસ કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. પોલીસ કસ્ટડીમાં તેમને શારીરિક અને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હતો. તે...
Post a Comment
Read more