કર્નલ બુરહાનુદ્દીન ચિત્રાલ (1915-1996)

ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં કમાન્ડર તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનાર કર્નલ બુરહાનુદ્દીન ચિત્રાલનો જન્મ 1915માં ખૈબર પખ્તુનખ્વા વિસ્તારના ચિત્રાલ ગામમાં થયો હતો. તે પ્રખ્યાત ચિત્રાલ રોયલ ફેમિલીમાંથી હતી. તેમના પિતા શુજા-ઉલ-મુલ્ક ચિત્રાલના શાસક હતા. પેશાવરની ઇસ્લામિયા કોલેજમાં અભ્યાસ પૂરો કર્યા બાદ બુરહાનુદ્દીન 1932માં દેહરાદૂન ખાતેની ભારતીય મિલિટરી એકેડમીમાં જોડાયા હતા. તેમણે બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીમાં 2/10 બલુચ રેજિમેન્ટના કેપ્ટન તરીકે ચાર્જ સંભાળ્યો. તે બ્રિટિશ આર્મી અધિકારી તરીકે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન મલાયામાં યુદ્ધના મેદાનમાં ગયા હતા. જ્યારે યુદ્ધના શરૂઆતના દિવસોમાં બર્મા અને મલાયામાં બ્રિટીશ સાથી દળોને જાપાની સેના દ્વારા પરાસ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે બ્રિટિશ ભારતીય સેનાના સૈનિકો અને અધિકારીઓને જાપાન દ્વારા યુદ્ધ કેદી તરીકે અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. કેપ્ટન બુરહાનુદ્દીન ચિત્રાલ પણ યુદ્ધ કેદીઓમાંનો એક હતા. બાદમાં તેઓ કેપ્ટન મોહન સિંહ દ્વારા રચાયેલી ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં જોડાયા અને બાદમાં નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝની આગેવાની હેઠળ પુનઃસંગઠન અને નેતૃત્વ કર્યું. કેપ્ટન બુરહાનુદ્દીનને સ્પેશિયલ ગેરિલા રેજિમેન્ટમાં બહાદુર જૂથના કમાન્ડર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયગાળા દરમિયાન, બુરહાનુદ્દીનના ભાઈ મુતા-ઉલ-મુલ્ક પણ ઈન્ડિયન નેશનલ આર્મીમાં જોડાયા અને ઓફિસર તરીકેની તેમની ફરજો નિભાવી. બંને ભાઈઓએ તેમની જવાબદારીઓ કુશળતાપૂર્વક નિભાવી. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જ્યારે જર્મની અને જાપાનને બ્રિટિશ સાથી દળોએ પરાજય આપ્યો ત્યારે ઇંડિયન નેશનલ આર્મી જે જાપાનના સમર્થનથી લડી રહી હતી, તેને પીછેહઠ કરવાની ફરજ પડી હતી. જ્યારે 3 મે, 1945ના રોજ રંગૂન પર કબજો કરવામાં આવ્યો ત્યારે બ્રિટિશ દળોએ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના અધિકારીઓ અને સૈનિકોની અટકાયત કરી હતી. કર્નલ બુરહાનુદ્દીન પણ તેમાંના એક હતા. તેમણે અનેક આરોપો પર મિલિટરી કોર્ટમાં ટ્રાયલનો સામનો કર્યો. ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગે બુરહાનુદ્દીન વતી કાનૂની લડાઈ લડી હતી જે અંગ્રેજો દ્વારા ધરપકડ કરાયેલા છ કમાન્ડરોમાંના એક હતા. તેમને સાત વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. પરંતુ, ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ અને ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગ દ્વારા પ્રચંડ ચળવળના પરિણામે તેમના પરની સજા રદ કરવામાં આવી હતી. દેશના વિભાજન પછી બુરહાનુદ્દીન તેમના વતન ચિત્રાલમાં સ્થાયી થયા અને પાકિસ્તાન સરકારમાં લશ્કરી અધિકારી તરીકે સેવા આપી. કર્નલ બુરહાનુદ્દીન ચિત્રાલ, જેઓ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના પ્રતિબદ્ધ અધિકારી હતા, તેમનું 1996માં નિધન થયું હતું.

- સૈયદ નસીર અહમદ (લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)