શેખ કાદર મોહિઉદ્દીન (1926-2017)

નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલના જવાબમાં વિદેશી ભૂમિમાં પોતાની મહેનતની કમાણીમાંથી વીસ હજાર રૂપિયા ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને દાન આપનાર શેખ કાદર મોહિઉદ્દીનનો જન્મ 31 ડિસેમ્બર 1936 આંધ્રપ્રદેશના વિઝિયાનગરમ જિલ્લાના વેપાડા ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ શૈખ પીર સાહેબ અને માતા બુલાક (બુરાક) હતા. કાદર મોહિઉદ્દીન 1938 માં રબર એસ્ટેટમાં કુલી તરીકે તેમના પરિવારને ટેકો આપવા માટે બર્મા સ્થળાંતર થયા. તેઓ બર્માના માર્ગોઈ જિલ્લામાં કિંગ આઈલેન્ડ રબર એસ્ટેટમાં માત્ર રૂ. 7.50 ના માસિક પગારે જોડાયા હતા. જ્યારે બ્રિટિશ સૈનિકોએ બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાની સેના સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું, ત્યારે નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝ સિંગાપુર આવ્યા હતા. નેતાજીએ રાષ્ટ્રને અંગ્રેજોના જુવાળમાંથી મુક્ત કરવા માટે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં જોડાવા યુવાનોને અપીલ કરી હતી. મોહિઉદ્દીન બોઝના પ્રેરણાદાયી પ્રવચનો તરફ આકર્ષાયા અને તરત જ ઇંડિયન નેશનલ આર્મીને વીસ હજાર રૂપિયા દાનમાં આપ્યા, જે તેમણે બર્મામાં નોકરી દરમિયાન બચત કરી હતી. તેમણે ભારતીય ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં શરૂઆતના દિવસોમાં ભરતી એજન્ટ તરીકે કામ કર્યું હતું. જ્યારે INA માટે પ્રતિબદ્ધ સશસ્ત્ર માણસોની જરૂર હોય ત્યારે તેમણે રાઈફલ મેનની જવાબદારી લઈને યુદ્ધના મેદાનમાં પ્રવેશ કર્યો. 24 એપ્રિલ, 1945ના રોજ બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાનનો પરાજય થયો ત્યારે તેઓ ખાલી હાથે ભારત પરત ફર્યા હતા. પરંતુ, તેમના વતન ગામમાં તેમને મદદ કરવા માટે કોઈ ન હોવાથી તેઓ ફરી એકવાર બર્મા ગયા હતા. તેમણે ડિસેમ્બર, 1948માં સ્થાનિક યુવતી ફાતિમા સાથે લગ્ન કર્યા. મોહિઉદ્દીન તેલુગુ, ઉર્દૂ, બર્મીઝ, મલયાલમ, તમિલ અને હિન્દી ભાષા બોલતા હતા, બર્મામાં સ્થાયી થયા અને અનેક સામાજિક સેવા સંસ્થાઓ સાથે કામ કર્યું. પરંતુ, બર્મામાં રાજકીય ફેરફારોને કારણે તેમનો પરિવાર 1964માં અન્ય ભારતીય પરિવારો સાથે ભારત પાછો ફર્યો. ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં તેમની સેવાઓ બદલ કાદરને 1973માં ઓળખપત્ર આપવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં, ભારત સરકારે તેમને 1997માં કોર્ટના આદેશ મુજબ 'સ્વતંત્ર સૈનિક સન્માન' યોજના હેઠળ સુવિધાઓ પૂરી પાડી હતી. હવે, કાદર અનેક સેવા સંસ્થાઓ દ્વારા આયોજિત તમામ જનજાગૃતિ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લઈ રહ્યા હતા. શેખ કાદર મોહિઉદ્દીન ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાના યોદ્ધાઓના સાહસોનું વર્ણન કરતા યુવાનોને પ્રેરણા આપી રહ્યા હતા અને 11 ફેબ્રુઆરી 2017 ના રોજ તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા ત્યાં સુધી તેમના વર્તનમાં શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવ્યા.

- સૈયદ નસીર અહમદ (લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)