કર્નલ નિઝામુદ્દીન શૈખ (1900/1906-2017)

'જો આજે નેતાજી જીવતા હોત તો ભારતનું વિભાજન થયું ન હોત...મેં શું ગુમાવ્યું છે અને મેં શું મેળવ્યું છે તે હું શોધી શકતો નથી' કર્નલ શૈખ નિઝામુદ્દીન શોક વ્યક્ત કરે છે, જેમનો જન્મ ઉત્તરપ્રદેશના આઝમગઢ જિલ્લાના મુબારકપુર વિસ્તાર પાસેના ધકવા ગામમાં 1900/1906માં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ સૈફુદ્દીન શૈખ હતું, પરંતુ તેમણે ઇંડિયન નેશનલ આર્મીમાં નિઝામુદ્દીન શૈખ તરીકે નોંધણી કરાવી હતી. તેઓ 1926માં સિંગાપોર ગયા હતા કારણ કે તેમના પિતા ઈમામ અલી સિંગાપોરમાં કેન્ટીન ચલાવતા હતા. જ્યારે નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝે 1943માં ઇંડિયન નેશનલ આર્મીને પુનર્જીવિત કરી અને 'ચલો દિલ્હી' કોલ આપ્યો, ત્યારે નિઝામુદ્દીન INAમાં જોડાયા. તેમની પ્રતિબદ્ધતા અને કાર્યક્ષમતા જોઈને, નેતાજીએ તેમને તેમના ડ્રાઈવર અને બાદમાં તેમના અંગરક્ષક અને અંગત સહાયક તરીકે નિયુક્ત કર્યા. 16 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ બીજા વિશ્વ યુદ્ધમાં જાપાનની હાર બાદ જ્યારે INA એ પીછેહઠ કરી હતી, ત્યારે નિઝામુદ્દીન નેતાજીની સાથે સિંગાપોર સુધી ગયા હતા. નિઝામુદ્દીન માનતા નથી કે નેતાજીનું મૃત્યુ 19 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ પ્લેન ક્રેશમાં થયું હતું. તેમણે પ્લેન ક્રેશ થિયરી પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે 'તેણે નેતાજીને વિમાન દુર્ઘટનાના ચાર મહિના પછી બર્મા-થાઈલેન્ડ સરહદ પાસે સિતાંગપુર નદીના કિનારે છોડ્યા હતા'. નિઝામુદ્દીને 1950 સુધી બર્મામાં પોતાનું જીવન વિતાવ્યું અને તેમણે ભારતીય પરિવારની હબીબુન્નિસા સાથે લગ્ન કર્યા. તેઓ તેમના વતન ગામ ધકવામાં સામાન્ય જીવન જીવવા માટે 1969 માં ભારત પાછા ફર્યા. 2001 માં, તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યમાં તેમની ભૂમિકા જાહેર કરી અને સરકારને વિનંતી કરી કે તેમને સ્વતંત્રતા સેનાની તરીકે ઓળખવામાં આવે. તેમની વિનંતીના બાર વર્ષ પછી ભારત સરકારે સાનુકૂળ જવાબ આપ્યો. 2013 માં, તેમને આઝમગઢ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ શ્રી પ્રાગ્જલ યાદવ દ્વારા ધકવામાં ગવર્નમેન્ટ દ્વારા આયોજિત ભવ્ય સન્માન સમારોહમાં સ્વતંત્રતા સેનાની તરીકે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તે કાર્યમાં, પૂર્વાંચલ યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર સુંદર લાલે કર્નલ નિઝામુદ્દીનને માનદ પદવી એનાયત કરી હતી. આઝમગઢ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે તેમને 'સ્વાતંત્ર્ય સેનાની' જાહેર કર્યા અને કહ્યું કે નિઝામુદ્દીનને યોગ્ય સત્તાવાર પ્રક્રિયા પછી તમામ સંબંધિત સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ પછી જ INAમાં કર્નલ શૈખ નિઝામુદ્દીનની ભૂમિકા સામે આવી. તેમના પુત્ર કર્નલ શૈખ નિઝામુદ્દીન સાથે શાંતિપૂર્ણ જીવન જીવતા 6 ફેબ્રુઆરી 2017ના રોજ અંતિમ શ્વાસ લીધા.

- સૈયદ નસીર અહમદ (લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)