Skip to main content

મુહમ્મદ ગૌસ બેગ (1885-1976)



આંધ્રપ્રદેશમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળના ભાગ રૂપે ચાલતા 'ચિરાલા-પેરાલા' સંઘર્ષમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવનાર મુહમ્મદ ગૌસ બેગનો જન્મ 12 સપ્ટેમ્બર, 1885ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના પ્રકાસમ જિલ્લાના ચિરાલા મંડલના ગંતાયાપાલેમ ગામમાં એક શ્રીમંત પરિવારમાં થયો હતો.તેમના પિતાનું નામ હાજી મોહિઉદ્દીન બેગ અને માતાનું નામ ફાતિમા હતું. તેમણે 1907 માં સ્વતંત્રતા ચળવળમાં પ્રવેશ કર્યો, જ્યારે તેઓ વિદ્યાર્થી હતા. બેગે 1920માં કલકત્તા ખાતે અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ અધિવેશનમાં દુગ્ગીરાલા ગોપાલ કૃષ્ણીયા સાથે હાજરી આપી હતી, જેઓ આંધ્રપ્રદેશની પ્રખ્યાત ચિરાલા-પેરાલા ચળવળના નેતા હતા. બ્રિટિશ સરકારે ચિરાલા અને પેરાલા ગામોને મ્યુનિસિપાલિટીમાં ભેળવી દીધા અને લોકો પર ભારે કર લાદ્યા, જેના કારણે લોકોએ બળવો કર્યો. બેગ, જેમણે લાદવામાં આવેલા ભારે કરનો વિરોધ કર્યો હતો, તેમણે ટેક્સ નોન પેમેન્ટ ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો અને પીડિત લોકોને આર્થિક રીતે મદદ કરી હતી. તેમણે ખિલાફત અને અસહકાર ચળવળમાં પણ ભાગ લીધો હતો, જેના માટે તેમને જેલવાસ ભોગવ્યો હતો. તેમણે દુગ્ગીરાલા ગોપાલ કૃષ્ણીયા દ્વારા રચિત ‘રામાદંડુ’ દળનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. 1930-32માં મીઠાના સત્યાગ્રહમાં ભાગ લેનારા યુવાનોની આગેવાની પણ મુહમ્મદ ગૌસ બેગે કરી હતી. સવિનય કાનૂન ભંગ ચળવળમાં ભાગ લેવા બદલ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા તેમની મિલકતો જપ્ત કરવામાં આવી હતી. મુહમ્મદ ગૌસ અને તેમની પત્નીને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં તેમની સક્રિય ભૂમિકા માટે ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો, પરંતુ તેઓએ ક્યારેય આત્મવિશ્વાસ ગુમાવ્યો નહીં. તેઓ તેમના અંત સુધી ખાદી પહેરતા રહ્યા, અને મહાત્મા ગાંધીના નેતૃત્વમાં ખાદી ચળવળને ગામડાઓમાં ફેલાવવામાં મદદ કરી હતી. મુહમ્મદ ગૌસ બેગ એક સારા વક્તા હોવાને કારણે, આંધ્રપ્રદેશના ગુંટુર અને પ્રકાસમ જિલ્લામાં યોજાયેલી સભાઓમાં તેમના દેશભક્તિના ભાષણોથી લોકોને પ્રેરિત કર્યા. તેમણે અંગ્રેજો દ્વારા ધરપકડ અને સતામણીનો ડર રાખ્યા વિના આંદોલનોમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. તેમણે ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગના વિભાજનકારી સિદ્ધાંતનો સખત વિરોધ કર્યો. તેમણે લીગના વિભાજનકારી સિદ્ધાંતના જોખમો વિશે ચેતવણી આપી. તેમણે હિંદુ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સુમેળ માટે કામ કર્યું. તેઓ 1947માં થોડા સમય માટે મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલર તરીકે ચૂંટાયા હતા. બાદમાં, તેમણે સાંપ્રદાયિક સંવાદિતા સુધારવા માટેના કાર્યક્રમો માટે પોતાની જાતને સમર્પિત કરી. એક સમર્પિત નેતા અને હિંદુ-મુસ્લિમ એકતા અને લોકોની આઝાદી માટે કામ કરનાર મુહમ્મદ ગૌસ બેગનું 19 સપ્ટેમ્બર, 1976ના રોજ અવસાન થયું હતું.
- સૈયદ નસીર અહમદ (લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

અબ્દુલ હબીબ યુસુફ મરફાની

 કદમ કદમ બઢાયે જા, ખુશી કે ગીત ગાયે જા, યહ જિંદગી હે કૌમ કી, તુ કોમ પે લૂટાયે જા. યાદ છે આ ગીત ? આ ગીત આઝાદ હિંદ ફૌજનું કવાયતી ગીત હતું. ૧૯૪૩-૪૪ના અરસામાં આ ગીત દેશના એકેએક બાળકની ઝબાન પર રમતું હતું ! અને કેમ ન રમે ! માથે કફન બાંધીને દેશની આઝાદી કાજે વિરાટકાય અંગ્રેજ સલ્તનત સામે આઝાદ હિંદ ફૌજનું ગઠન કરી ભારતના પ્રાણ પ્યારા નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ જંગે ચઢયા હતા. અને એમની પડખે કેવા ઝિંદાદિલ જાંબાઝો હતા ! 'તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હે આઝાદી દૂંગા' આ તેમનો મંત્ર હતો.કમભાગ્યે એક હવાઈ અકસ્માતમાં તેઓ અલ્લાહને પ્યારા થઈ ગયા. તેમના જમણા હાથ સમા અબ્દુલ હબીબ મારફાની 'સેવકે હિંદ'ની જાંબાઝી વિષે વાંચો. પ્રથમ તમારાં રૂવાટાં ઊભા થઈ જશે અને પશ્ચાત તેમના પ્રત્યે અહોભાવ તમારું હૈયું પુલકિત બની જશે. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામતા ઈતિહાસનું એક પ્રકરણ અહીં પ્રસ્તુત, પ્રકરણ શું છે આઝાદીના મતવાલા જાંબાઝોની જવામર્દી, દેશની આઝાદી કાજે સર્વસ્વ કુરબાન કરવાની તેમની ઉચ્ચતમ ભાવના, ખિસ્સામાં હોય, તેમની પાસે હોય તે તમામ પોતાના સરદારના ચરણે ધરી દેવાના તેમના જોશ અને વલવલા વિષે તમે વાંચશો અને જાણશો તો અવાક રહ...
Post a Comment
Read more

મેજર જનરલ મુહમ્મદ ઝમાન કિયાની (1910-1986)

'જો મારી સાથે કિયાની જેવા વધુ દસ યોદ્ધાઓ મળ્યા હોત તો ભારત ઘણા સમય પહેલા આઝાદ થઈ ગયું હોત'- આ છે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનો 1910માં પંજાબ પ્રાંતમાં જન્મેલા મુહમ્મદ ઝમાન કિયાનીની ક્ષમતા પરનો અભિપ્રાય.તેઓ બાળપણથી જ એક હોશિયાર વિદ્યાર્થી હતા. તેઓ 1931માં દેહરાદૂન ખાતે ભારતીય સૈન્ય એકેડેમીની પ્રથમ બેચમાં કેડેટ તરીકે જોડાયા હતા. તેઓ શ્રેષ્ઠ કેડેટ તરીકે રહ્યા હતા, અને તેમની સિદ્ધિઓ માટે તેમને સ્વોર્ડ ઓફ ઓનર, ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો. તેઓ બ્રિટિશ ભારતીય સેનામાં જોડાયા, પ્રથમ બટાલિયનની 14મી પંજાબ રેજિમેન્ટમાં જવાબદારીઓ લીધી. તેમણે 1941માં સ્ટાફ ઓફિસર-ઈન-ચાર્જ તરીકે મલાયાની યાત્રા કરી. જ્યારે બ્રિટિશ આર્મી બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાન દ્વારા પરાજિત થઈ, ત્યારે તેઓ સપ્ટેમ્બર, 1942માં કેપ્ટન મોહન સિંહના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનામાં જોડાયા. તેમણે ચીફ ઓફ જનરલ સ્ટાફ તરીકેની લગામ સંભાળી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને મજબૂત બનાવી. જ્યારે મોહન સિંહે ડિસેમ્બર, 1942માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યનું વિસર્જન કર્યું, ત્યારે જુલાઈ, 1943માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝના સિંગાપોર આગમન સુધી ભારતીય સ્વતંત્રતા લીગના પ્રમુ...
Post a Comment
Read more

મુન્શી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ (1913-1999)

મુનશી સૈયદ મુહમ્મદ મસ્તાન બેગ, જેમણે જનતા વચ્ચે જાહેર કર્યું હતું કે "ગાંધીનો શબ્દ મારા માટે સુવર્ણ શબ્દ છે", અને તેમના સમગ્ર જીવન દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીના માર્ગને અનુસર્યા, તેમનો જન્મ 1 જુલાઈ, 1913ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના ગુંટુર શહેરમાં સંગડીગુંટામાં થયો હતો. તેમના માતા-પિતા મીરા સાહેબ અને હુસૈન બી હતા. તેઓ એક વિદ્યાર્થી તરીકે રાષ્ટ્રીય ચળવળ તરફ આકર્ષાયા અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સભ્યપદ મેળવ્યું. તેમણે સવિનય કાનૂન ભંગ નાગરિક ચળવળમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. શરૂઆતમાં, તેઓ ક્રાંતિકારી માર્ગ તરફ ખૂબ આકર્ષાયા હતા જે તેમની આસપાસના ઘણા લોકો દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો હતો. તેમને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા આયોજિત હડતાળ અને ધરણાં પસંદ નહોતા. તેમણે ઇંડિયન નેશનલ કોગ્રેસ (INC) ના ક્રાંતિકારી સભ્યો સાથે ગુપ્ત રીતે ઘણા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. પ્રખ્યાત ક્રાંતિકારી અન્નપ્રગડા કામેશ્વર રાવ દ્વારા આયોજિત રાજકીય તાલીમ શિબિરમાં તેમણે ગુપ્ત રીતે ભાગ લીધો હતો.જેના કારણે તેમને 21 દિવસની પોલીસ કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. પોલીસ કસ્ટડીમાં તેમને શારીરિક અને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હતો. તે...
Post a Comment
Read more