Skip to main content

મુફ્તી મુહમ્મદ નઈમ લુધિયાનવી (1888-1971)


મુફ્તી મોહમ્મદ નઈમ લુધિયાનવી, જેમણે ખૂબ જ ગર્વથી જાહેર કર્યું હતું કે "અમે જન્મથી સ્વતંત્રતા સેનાની છીએ કારણ કે અમે પેઢીઓથી અંગ્રેજો સામે લડતા આવ્યા છીએ", તેમનો જન્મ 1888 માં ભારતના પંજાબ રાજ્યના લુધિયાણામાં થયો હતો. મૌલાના મુહમ્મદ અબ્દુલ્લા લુધિયાનવી તેમના પિતા હતા અને મૌલાના અબ્દુલ કાદિર લુધિયાનવી તેમના દાદા હતા. અબ્દુલ કાદિર 1857માં સ્વતંત્રતા સેનાની હતા. નઈમના પિતા એવા વ્યક્તિ હતા જેમણે ‘નુસરત-ઉલ-અબરાર’ નામનો ફતવો પસાર કર્યો હતો. તેનો અર્થ એવો થયો કે બ્રિટિશ સામે લડવું એ દરેક મુસ્લિમની મૂળભૂત ફરજ છે. મુફ્તી મોહમ્મદ નઈમ તેમના ધાર્મિક શિક્ષણ માટે દેવબંદના દારુલ ઉલૂમ ગયા. ત્યાં તેઓ સ્વતંત્રતા સેનાની મૌલાના મુહમ્મદ હસનના અનુયાયી અને પ્રિય વિદ્યાર્થી બન્યા. તે હસનથી ખૂબ જ પ્રેરિત હતા. તેમના શિક્ષણ પછી નઈમે છ વર્ષ આઝમગઢમાં કોલેજના આચાર્ય તરીકે કામ કર્યું અને પછી તેમણે અંગ્રેજો સામે લડવાનું નક્કી કર્યું. જ્યારે તે તેમના શિક્ષકની સૂચનાનું પાલન કરીને પેશાવર જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તે ત્રણ વર્ષ જેલમાં રહ્યા હતા. તેમણે જમીયત-ઉલેમા-એ-હિંદના ઉપપ્રમુખ અને તેની પંજાબ શાખાના પ્રમુખ તરીકે રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે પોતાની જાતને જન્મથી ભારતીય તરીકે જાહેર કરી. તેમણે 29 વર્ષ સુધી સતત લુધિયાણા જિલ્લા કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ તરીકે કામ કર્યું. 1930 માં, બ્રિટિશ પોલીસે ખુદા-એ-ખિદમતગારના કાર્યકરો પર ગોળીબાર કર્યો અને તેમાંના ઘણાને મારી નાખ્યા. તેમણે આ ક્રૂર ઘટના અંગે એક અહેવાલ તૈયાર કર્યો અને અબુલ કલામ આઝાદની સાથે લોકોને સોંપ્યો. તેમણે 1930માં અમરોહા ખાતેની જમીયત-ઉલેમા-એ-હિંદ પરિષદમાં સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતાનો ઠરાવ રજૂ કર્યો. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ અને જમીયત-ઉલેમા-એ-હિંદના નેતા તરીકે રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ભાગ લેવા બદલ તેમણે સાત વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા. તેમણે ભારતના વિભાજનનો વિરોધ કર્યો હતો તેમણે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાન ક્યારેય ઇસ્લામિક રાજ્ય નહીં બને અને “હું ભારતીય છું, હું મુસ્લિમ છું. આ બંનેમાં, એક મારી માન્યતા માટે છે, અને બીજું મારા અસ્તિત્વ માટે છે. આ મારા પ્રતીકો છે.” 1947માં સ્વતંત્રતા પછી તેઓ પાકિસ્તાન ગયા. મુફ્તી મુહમ્મદ નઈમ લુધિયાનવીએ તેમનું બાકીનું જીવન લોકોને આધ્યાત્મિક પ્રવચનો આપવામાં વિતાવ્યું અને 1971માં તેમનું અવસાન થયું.


સૈયદ નસીર અહમદ ( લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)

Comments

Popular posts from this blog

અબ્દુલ હબીબ યુસુફ મરફાની

 કદમ કદમ બઢાયે જા, ખુશી કે ગીત ગાયે જા, યહ જિંદગી હે કૌમ કી, તુ કોમ પે લૂટાયે જા. યાદ છે આ ગીત ? આ ગીત આઝાદ હિંદ ફૌજનું કવાયતી ગીત હતું. ૧૯૪૩-૪૪ના અરસામાં આ ગીત દેશના એકેએક બાળકની ઝબાન પર રમતું હતું ! અને કેમ ન રમે ! માથે કફન બાંધીને દેશની આઝાદી કાજે વિરાટકાય અંગ્રેજ સલ્તનત સામે આઝાદ હિંદ ફૌજનું ગઠન કરી ભારતના પ્રાણ પ્યારા નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ જંગે ચઢયા હતા. અને એમની પડખે કેવા ઝિંદાદિલ જાંબાઝો હતા ! 'તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હે આઝાદી દૂંગા' આ તેમનો મંત્ર હતો.કમભાગ્યે એક હવાઈ અકસ્માતમાં તેઓ અલ્લાહને પ્યારા થઈ ગયા. તેમના જમણા હાથ સમા અબ્દુલ હબીબ મારફાની 'સેવકે હિંદ'ની જાંબાઝી વિષે વાંચો. પ્રથમ તમારાં રૂવાટાં ઊભા થઈ જશે અને પશ્ચાત તેમના પ્રત્યે અહોભાવ તમારું હૈયું પુલકિત બની જશે. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામતા ઈતિહાસનું એક પ્રકરણ અહીં પ્રસ્તુત, પ્રકરણ શું છે આઝાદીના મતવાલા જાંબાઝોની જવામર્દી, દેશની આઝાદી કાજે સર્વસ્વ કુરબાન કરવાની તેમની ઉચ્ચતમ ભાવના, ખિસ્સામાં હોય, તેમની પાસે હોય તે તમામ પોતાના સરદારના ચરણે ધરી દેવાના તેમના જોશ અને વલવલા વિષે તમે વાંચશો અને જાણશો તો અવાક રહ...

મેજર જનરલ મુહમ્મદ ઝમાન કિયાની (1910-1986)

'જો મારી સાથે કિયાની જેવા વધુ દસ યોદ્ધાઓ મળ્યા હોત તો ભારત ઘણા સમય પહેલા આઝાદ થઈ ગયું હોત'- આ છે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનો 1910માં પંજાબ પ્રાંતમાં જન્મેલા મુહમ્મદ ઝમાન કિયાનીની ક્ષમતા પરનો અભિપ્રાય.તેઓ બાળપણથી જ એક હોશિયાર વિદ્યાર્થી હતા. તેઓ 1931માં દેહરાદૂન ખાતે ભારતીય સૈન્ય એકેડેમીની પ્રથમ બેચમાં કેડેટ તરીકે જોડાયા હતા. તેઓ શ્રેષ્ઠ કેડેટ તરીકે રહ્યા હતા, અને તેમની સિદ્ધિઓ માટે તેમને સ્વોર્ડ ઓફ ઓનર, ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો. તેઓ બ્રિટિશ ભારતીય સેનામાં જોડાયા, પ્રથમ બટાલિયનની 14મી પંજાબ રેજિમેન્ટમાં જવાબદારીઓ લીધી. તેમણે 1941માં સ્ટાફ ઓફિસર-ઈન-ચાર્જ તરીકે મલાયાની યાત્રા કરી. જ્યારે બ્રિટિશ આર્મી બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાન દ્વારા પરાજિત થઈ, ત્યારે તેઓ સપ્ટેમ્બર, 1942માં કેપ્ટન મોહન સિંહના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનામાં જોડાયા. તેમણે ચીફ ઓફ જનરલ સ્ટાફ તરીકેની લગામ સંભાળી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને મજબૂત બનાવી. જ્યારે મોહન સિંહે ડિસેમ્બર, 1942માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યનું વિસર્જન કર્યું, ત્યારે જુલાઈ, 1943માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝના સિંગાપોર આગમન સુધી ભારતીય સ્વતંત્રતા લીગના પ્રમુ...

સૈયદ અલી ઇમામ (1869-1932)

સૈયદ અલી ઇમામ, જેમણે જાહેર કર્યું હતું કે રાષ્ટ્રની સંપત્તિમાં સમુદાયનો હિસ્સો તે દેશની આઝાદી માટે અપાતા ત્યાગ-બલિદાનના હિસ્સાના પ્રમાણમાં હોવું જોઈએ, તેમનો જન્મ 11 ફેબ્રુઆરી, 1869 ના રોજ બિહારના નેઓરા ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ સૈયદ ઇમદાદ ઇમામ હતું. તે સ્વાતંત્ર્ય સેનાની સૈયદ હસન ઇમામના મોટા ભાઈ હતા. સૈયદ અલી ઇમામ 1887 માં લંડન કાયદાના અભ્યાસ માટે ગયા હતા અને 1890 માં ભારત પાછા ફર્યા હતા. તે ટૂંકા ગાળામાં જ એક પ્રખ્યાત વકીલ બન્યા હતા. તેમની વ્યસ્ત કાનૂની પ્રેક્ટીસ હોવા છતાં, તેઓ લોક કલ્યાણ પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિયપણે ભાગ લેતા હતા, જેના કારણે લોકોમાં લોકપ્રિય હતા અને બિહાર ડિસ્ટ્રિક્ટ બોર્ડના સભ્ય બનાવવામાં આવ્યા હતા. 1909 માં તેઓ બંગાળ વિધાન પરિષદમાં સત્તાવાર સભ્ય તરીકે નિયુક્ત થયા. તેમણે ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગની રચના કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી અને 1908 માં અમૃતસરમાં લીગની સંમેલનની અધ્યક્ષતા કરી હતી. સંમેલનને સંબોધન કરતાં તેમણે કહ્યું: 'પ્રથમ ક્રમના ભારતીય તરીકે સંબોધન કરવું મારા માટે ખુશીની વાત છે.’ અલી ઇમામની 1917 માં પટના હાઈકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આ...