ડૉ. સૈયદ મેહમૂદ, જેમણે લોકોને ચેતવણી આપી હતી કે બે રાષ્ટ્રનો સિદ્ધાંત અને મુસ્લિમો પાકિસ્તાનની ધરતીના પુત્રો છે તેવી ઝુંબેશ પોતાના માટે તેમજ ભારતના ભવિષ્ય માટે જોખમી છે, તેમનો જન્મ 1889માં ઉત્તર પ્રદેશના ગાઝિયાપુર જિલ્લાના સૈયદપુર ગામમાં થયો હતો. જ્યારે તેઓ અલીગઢમાં અભ્યાસ કરતા હતા, ત્યારે તેમણે બ્રિટિશ પ્રિન્સિપાલ સામેની હડતાળમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો, જેના માટે તેમને કૉલેજમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હતા અને તેમને બ્રિટિશ વિરોધી તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. તેમણે બનારસ ખાતે યોજાયેલી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પરિષદમાં ભાગ લીધો હતો. તેમણે ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ લીગની રચનાના શરૂઆતના દિવસોમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે 1911માં કાયદામાં ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી અને પટનામાં પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી. તેમણે 1915માં બોમ્બેમાં યોજાયેલી મુસ્લિમ લીગની બેઠકમાં હાજરી આપી હતી. તેમણે મહાત્મા ગાંધી દ્વારા આપવામાં આવેલા આહ્વાનના જવાબમાં 1919માં ખિલાફત અને અસહકાર ચળવળમાં પણ સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી અને તેમાં ભાગીદારી માટે ઘણી વખત જેલવાસ ભોગવ્યો હતો. ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં. તેઓ ભારત સરકારના અધિનિયમ 1935 મુજબ યોજાયેલી 1937ની ચૂંટણી લડ્યા હતા અને દક્ષિણ ચંપારણ મતવિસ્તારમાંથી બિહાર વિધાનસભામાં જીત્યા હતા. તેઓ ફરીથી 1946 માં બિહાર વિધાનસભામાં ચૂંટાયા અને મંત્રી બન્યા. તેમને સમાજની સમાજવાદી વ્યવસ્થામાં રસ હતો. તેમણે કુટીર ઉદ્યોગો અને સહકારી ખેતીને પ્રોત્સાહિત કરી. તેમણે અભિપ્રાય આપ્યો કે જ્યાં સુધી લોકોમાં આર્થિક અસમાનતાઓ દૂર નહીં થાય ત્યાં સુધી ભારત સંપૂર્ણ વિકાસ પ્રાપ્ત કરી શકશે નહીં. તેમણે મુસ્લિમ લીગના વિભાજનકારી રાજકારણનો સખત વિરોધ કર્યો. તેમણે અલગ રાષ્ટ્રની માંગ કરી રહેલા નેતાઓની ટીકા કરી હતી. તેમણે હિંદુ, મુસ્લિમ અને શીખ પીડિતોના પુનર્વસન માટે કામ કર્યું, જેમણે રાષ્ટ્રના વિભાજન પછી રમખાણો દરમિયાન ભારે નુકસાન સહન કર્યું હતું. બાદમાં, તેઓ 1952માં યોજાયેલી પ્રથમ સામાન્ય ચૂંટણીમાં પૂર્વ ચંપારણ મતવિસ્તારમાંથી લોકસભા માટે ચૂંટાયા હતા. તેમણે સાંપ્રદાયિકતાને કાબૂમાં લેવા માટે ચૂંટણી સુધારણા માટે ઘણા સૂચનો કર્યા હતા. તેમણે હિંદુ અને મુસ્લિમ સમુદાયો વચ્ચે સંવાદિતાના પ્રચાર માટે અનેક પુસ્તકો લખ્યા. ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં બહુપક્ષીય ભૂમિકા ભજવનાર ડૉ. સૈયદ મેહમૂદનું 28 સપ્ટેમ્બર, 1971ના રોજ દિલ્હીમાં અવસાન થયું હતું.
Comments
Post a Comment