Skip to main content

મૌલાના હબીબ-ઉર-રેહમાન લુધાયનવી (1892–1956)


મૌલાના હબીબ-ઉર-રેહમાન લુધિયાનવી, જેમણે ‘ઇસ્લામ ખતરામાં છે’ સ્લોગન પાછળ છુપાયેલા સ્વાર્થી ઉદ્દેશ્યોનો પર્દાફાશ કર્યો હતો, તેમનો જન્મ 3 જુલાઈ, 1892 માં પંજાબના લુધિયાણામાં થયો હતો. તેમણે મૌલાના અબ્દુલ અઝીઝની પુત્રી બીબી શફતુંન્નીસા સાથે લગ્ન કર્યાં. તે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જોડાયા, ખિલાફત અને અસહકાર આંદોલનમાં પ્રવેશ કર્યો. બ્રિટિશ સરકાર વિરુદ્ધ બળવો કરવાની લોકોને અપીલ કરતા તેમના પ્રેરણાદાયી ભાષણ માટે પહેલી વાર 1 ડિસેમ્બર, 1921 ના ​​રોજ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી. ત્યારથી, તેમણે કેટલીય વાર કેદનો સામનો કરવો પડ્યો હતો અને લગભગ 14 વર્ષ દેશની જુદી જુદી જેલોમાં ગાળ્યા. તેમના સગાઓને પણ કેદની સજા ભોગવવી પડી, કેમ કે તેઓએ પણ ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો. બ્રિટિશ પોલીસ દ્વારા તેમના પરિવાર પર કરાયેલા ક્રૂર દમન કરવા છતાં તેમની પત્ની શફતુંન્નિસા બીબી, જે એક સ્વાતંત્ર્ય સેનાની પણ હતાં, તેમને ટેકો આપ્યો હતો. જમિયત-ઉલ-ઉલેમા-એ-હિંદમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનારા લુધિયાનવીએ 1920 માં મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદની સલાહથી મજલિસ-એ-અહરાર (સ્વતંત્ર માણસોની સોસાયટી) ની શરૂઆત કરી. ભગતસિંહે સેન્ટ્રલ એસેમ્બલીમાં બોમ્બ ફેંક્યા પછી, કોઈ પણ તેમના પરિવારના સભ્યોને બ્રિટીશરોના દમનના ડરથી આશરો આપવા આગળ આવ્યું ન હતું. મૌલાના લુધિયાનવીએ લગભગ એક મહિના સુધી ભગતસિંહના પરિવારના સભ્યોને આશ્રય આપ્યો હતો. તેમણે 1931 માં શાહી જામા મસ્જિદ નજીક લગભગ ત્રણસો બ્રિટીશ અધિકારીઓ અને પોલીસની હાજરીમાં ભારતીય ધ્વજને લહેરાવ્યો, જેના માટે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી. જ્યારે બ્રિટિશ અધિકારીઓએ લુધિયાણા રેલ્વે સ્ટેશન પર હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો માટે જુદા જુદા પાણીના વાસણો ગોઠવ્યા હતા, ત્યારે તેમણે હિન્દુ, મુસ્લિમ અને શીખ કાર્યકરોની મદદથી તેને તોડી નાખ્યો હતો, જેના માટે તેમને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા.1947 માં રાષ્ટ્રનું વિભાજન થયું ત્યારે, તેમણે પ્રતિકૂળ વાતાવરણને કારણે પોતાના મિત્રોની સલાહથી લુધિયાણા છોડી દીધું અને દિલ્હી ખાતેના શરણાર્થી કેમ્પમાં આશરો લીધો. આનાથી લુધિયાનવી દંપતીમાં ગંભીર માનસિક આઘાત સર્જાયો હતો.તેઓને પાકિસ્તાન જવા માટે સલાહ આપવામાં આવી હતી, તેમ છતાં તેઓએ આ સલાહને નકારી કાઢી અને તેઓ પાછા પોતાના વતન લુધિયાણામાં રહ્યા, અને તેઓને કડવા અનુભવોનો સામનો કરવો પડ્યો. મૌલાના હબીબ-ઉર-રેહમાન લુધિયાનવી, જેઓ તેમની અંતિમ ક્ષણ સુધી લોકોની સ્વતંત્રતાના હેતુ માટે પ્રતિબદ્ધ હતા, 2 સપ્ટેમ્બર, 1956 ના રોજ અવસાન પામ્યા.


- સૈયદ નસીર અહમદ ( લેખક : ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

અબ્દુલ હબીબ યુસુફ મરફાની

 કદમ કદમ બઢાયે જા, ખુશી કે ગીત ગાયે જા, યહ જિંદગી હે કૌમ કી, તુ કોમ પે લૂટાયે જા. યાદ છે આ ગીત ? આ ગીત આઝાદ હિંદ ફૌજનું કવાયતી ગીત હતું. ૧૯૪૩-૪૪ના અરસામાં આ ગીત દેશના એકેએક બાળકની ઝબાન પર રમતું હતું ! અને કેમ ન રમે ! માથે કફન બાંધીને દેશની આઝાદી કાજે વિરાટકાય અંગ્રેજ સલ્તનત સામે આઝાદ હિંદ ફૌજનું ગઠન કરી ભારતના પ્રાણ પ્યારા નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ જંગે ચઢયા હતા. અને એમની પડખે કેવા ઝિંદાદિલ જાંબાઝો હતા ! 'તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હે આઝાદી દૂંગા' આ તેમનો મંત્ર હતો.કમભાગ્યે એક હવાઈ અકસ્માતમાં તેઓ અલ્લાહને પ્યારા થઈ ગયા. તેમના જમણા હાથ સમા અબ્દુલ હબીબ મારફાની 'સેવકે હિંદ'ની જાંબાઝી વિષે વાંચો. પ્રથમ તમારાં રૂવાટાં ઊભા થઈ જશે અને પશ્ચાત તેમના પ્રત્યે અહોભાવ તમારું હૈયું પુલકિત બની જશે. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામતા ઈતિહાસનું એક પ્રકરણ અહીં પ્રસ્તુત, પ્રકરણ શું છે આઝાદીના મતવાલા જાંબાઝોની જવામર્દી, દેશની આઝાદી કાજે સર્વસ્વ કુરબાન કરવાની તેમની ઉચ્ચતમ ભાવના, ખિસ્સામાં હોય, તેમની પાસે હોય તે તમામ પોતાના સરદારના ચરણે ધરી દેવાના તેમના જોશ અને વલવલા વિષે તમે વાંચશો અને જાણશો તો અવાક રહ...
Post a Comment
Read more

ખાન અબ્દુલ ગફ્ફર ખાન (1890-1988)

ખાન અબ્દુલ ગફાર ખાન, જેઓ 'સરહદના ગાંધી' તરીકે પ્રખ્યાત હતા, તેમનો જન્મ 1890 માં પેશાવર જિલ્લાના ચારસદ્દાહ તહસીલના ઉત્તમનઝાઈ ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતા ખાન બહેરામ ખાન તેમના ગામ ઉત્તમનઝાઈના સરદાર હતા. અભ્યાસ પૂરો કર્યા બાદ તેઓ બ્રિટિશ ઈન્ડિયન આર્મીમાં જોડાયા હતા. પરંતુ, 1906 માં, ભારતીય સાથીદારો પ્રત્યે બ્રિટિશ અધિકારીઓના ગેરવર્તણૂકને કારણે તેમણે સૈન્ય છોડી દીધું. બાદમાં, તેઓ તેમના ઉચ્ચ શિક્ષણને આગળ ધપાવવા અલીગઢ ગયા. તેમનો અભ્યાસ પૂરો કર્યા વિના તેમની માતાની ઈચ્છા મુજબ તેઓ તેમના વતનના ગામ પાછા ફર્યા. તેમણે તેમના વિસ્તારમાં અનેક પ્રવાસો કર્યા અને લોકોની તકલીફથી વાકેફ થયા. તેમનું માનવું હતું કે લોકોના વિકાસ માટે શિક્ષણ જ એકમાત્ર રસ્તો છે. આમ, તેમણે પોતાના મિત્ર અબ્દુલ અઝીઝની મદદથી 1910માં ઉત્તમનઝાઈમાં ‘આઝાદ નેશનલ સ્કૂલ’ શરૂ કરી. તેમના પ્રયાસોથી પઠાણોના જીવનમાં ગુણાત્મક પરિવર્તન આવ્યું. તેમણે 1919 માં રોલેટ વિરોધી આંદોલનમાં ભાગ લઈને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં પ્રવેશ કર્યો. તેઓ 1928 માં કલકત્તા ખાતે મહાત્મા ગાંધીને મળ્યા. ત્યારથી તેઓ ગાંધીવાદી વિચારધારાને અનુસરતા થયા. તેમણે 1929માં ‘ખુ...
Post a Comment
Read more

મેજર જનરલ મુહમ્મદ ઝમાન કિયાની (1910-1986)

'જો મારી સાથે કિયાની જેવા વધુ દસ યોદ્ધાઓ મળ્યા હોત તો ભારત ઘણા સમય પહેલા આઝાદ થઈ ગયું હોત'- આ છે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનો 1910માં પંજાબ પ્રાંતમાં જન્મેલા મુહમ્મદ ઝમાન કિયાનીની ક્ષમતા પરનો અભિપ્રાય.તેઓ બાળપણથી જ એક હોશિયાર વિદ્યાર્થી હતા. તેઓ 1931માં દેહરાદૂન ખાતે ભારતીય સૈન્ય એકેડેમીની પ્રથમ બેચમાં કેડેટ તરીકે જોડાયા હતા. તેઓ શ્રેષ્ઠ કેડેટ તરીકે રહ્યા હતા, અને તેમની સિદ્ધિઓ માટે તેમને સ્વોર્ડ ઓફ ઓનર, ગોલ્ડ મેડલ મળ્યો હતો. તેઓ બ્રિટિશ ભારતીય સેનામાં જોડાયા, પ્રથમ બટાલિયનની 14મી પંજાબ રેજિમેન્ટમાં જવાબદારીઓ લીધી. તેમણે 1941માં સ્ટાફ ઓફિસર-ઈન-ચાર્જ તરીકે મલાયાની યાત્રા કરી. જ્યારે બ્રિટિશ આર્મી બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાન દ્વારા પરાજિત થઈ, ત્યારે તેઓ સપ્ટેમ્બર, 1942માં કેપ્ટન મોહન સિંહના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનામાં જોડાયા. તેમણે ચીફ ઓફ જનરલ સ્ટાફ તરીકેની લગામ સંભાળી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સેનાને મજબૂત બનાવી. જ્યારે મોહન સિંહે ડિસેમ્બર, 1942માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યનું વિસર્જન કર્યું, ત્યારે જુલાઈ, 1943માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝના સિંગાપોર આગમન સુધી ભારતીય સ્વતંત્રતા લીગના પ્રમુ...
Post a Comment
Read more