ડો.કુંવર મુહમ્મદ અશરફ, એક મહાન ઇતિહાસકાર, જેમણે પોતાનું જીવન હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સંવાદિતા માટે, સમાજવાદી સમાજની સ્થાપના માટે સમર્પિત કર્યું હતું, તેમનો જન્મ 25 નવેમ્બર, 1903ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના અલીગઢ જિલ્લાના દરિયાપુર તહસીલમાં થયો હતો.. તેમણે અલીગઢ કોલેજમાં અભ્યાસ કરતી વખતે, મહાત્મા ગાંધી, મૌલાના ઓબેદુલ્લાહ સિંધી અને અલી બ્રધર્સના પ્રભાવ હેઠળ ખિલાફત અને અસહકાર ચળવળમાં જોડાવા માટે અભ્યાસ છોડી દીધો. પરંતુ, 1922 માં ચોરા-ચોરીની ઘટના બાદ તેઓ સામ્યવાદ તરફ આકર્ષાયા, ત્યારબાદ તેમણે પોતાને ગાંધીવાદી પ્રકારના સંઘર્ષથી દૂર રાખ્યા. પાછળથી, તે ફરીથી અભ્યાસ માટે અલીગઢ કોલેજમાં જોડાયા. તે અશ્ર્વર મહારાજાની શિષ્યવૃત્તિની મદદથી ઇંગ્લેન્ડ ગયા અને લંડન યુનિવર્સિટીમાંથી ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી. તે 1929 માં ઇંગ્લેન્ડમાં કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીમાં જોડાયા. 1932 માં તે ભારત પરત ફર્યા અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં જોડાયા. તેમણે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની પ્રવૃત્તિઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ભારતમાં સમાજવાદી પક્ષના નિર્માણમાં પણ તેમણે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી અને રાષ્ટ્રીય નેતા તરીકે તેમનો વિકાસ થયો હતો. સમાજવાદી પાર્ટીની રાષ્ટ્રીય કારોબારી સમિતિના સભ્ય તરીકે, તેઓ જયપ્રકાશ નારાયણ, આચાર્ય નરેન્દ્ર દેવ, ઇ.એમ.એસ.નંબુદ્રિપદ, ડો.ઝેડ.એ.એહમદ, સજ્જાદ ઝહિર, અશોક મહેતા, રામ મનોહર લોહિયા અને અન્ય નેતાઓ સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા હતા.. બાદમાં, તેમણે જવાહરલાલ નહેરુની વિનંતી પર મુસ્લિમોમાં જન આંદોલનનું નેતૃત્વ કરવાની જવાબદારી લીધી. તે હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સંવાદિતા માટે કામ કરી રહ્યા હોવાથી, તેમણે મુસ્લિમ લીગની વિભાજનકારી વિચારધારાનો સખત વિરોધ કર્યો અને મુસ્લિમોને રાષ્ટ્રીય ચળવળ તરફ આકર્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ડો.અશરફને બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. 1943 માં જેલમાંથી છૂટ્યા પછી, તેમણે સામ્યવાદી પક્ષમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી અને એક અગ્રણી નેતા બન્યા. તેમણે 1946 માં તેમનું નિવાસસ્થાન દિલ્હી સ્થાનાંતરિત કર્યું. તેમના માટે કોઈ અંગત સલામતી ન હોવા છતાં, તેમણે ભાગલાનો ભોગ બનેલા લોકોની મદદ માટે સખત મહેનત કરી અને બીમાર પડ્યા. તે તેમના મિત્રોની મદદથી તબીબી સારવાર માટે ઇંગ્લેન્ડ ગયા હતા. બાદમાં, તેઓ જર્મન ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિકની રાજધાની બર્લિનની હેમ્બલ્ટ યુનિવર્સિટીમાં ગેસ્ટ લેક્ચરર તરીકે નિયુક્ત થયા. તેમણે ત્યાં સંશોધન હાથ ધર્યું, અને અનેક સંશોધન પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા જેનાથી તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક મહાન સંશોધનકાર તરીકે પ્રખ્યાત થયા. ડો.કુંવર મુહમ્મદ અશરફે જૂન, 1962 માં બર્લિન ખાતે અંતિમ શ્વાસ લીધા.
Comments
Post a Comment