શેખ ગાલિબ સાહેબ (1904-1970)

બ્રિટિશરો સામે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવા માટે વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા સંગઠનોને તૈયાર કરનાર શેખ ગાલિબ સાહેબનો જન્મ 15 જુલાઈ, 1904ના રોજ આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યના ગુંટુરમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ શેખ ચિંગી શાહ અને માતાનું નામ અમીનાબી હતા. તેઓ ગુંટુર ખાતે સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની નિઃસ્વાર્થ પ્રવૃત્તિઓથી પ્રેરિત થયા અને 1928માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સભ્યપદ મેળવ્યું. તેઓ રાષ્ટ્રીય ચળવળને વધુ વેગ આપવા માંગતા હોવાથી, તેમણે વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા સંગઠનોની રચના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. શેખ ગાલિબ સાહેબને મહાત્મા ગાંધીની વિચારધારા પ્રત્યે ખૂબ આદર હોવાથી, તેઓ ધાર્મિક ભાવનાથી મહાત્માના વિચારો અને કાર્યોને અનુસરતા હતા. જો કે તેમને સરકારી નોકરીની ઓફર કરવામાં આવી હતી, તેમ છતાં તેમણે પોતાને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં સમર્પિત કરવા માટે તેમાં જોડાવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તે ગુંટુર શહેરના બ્રોડીપેટ ખાતે તેમના ભાઈના નામે લોન્ડ્રી ચલાવતા હતા. તે સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ માટે તેમની ગુપ્ત બેઠકો માટેનું કેન્દ્ર બની ગયું. મહાત્મા ગાંધીએ આપેલા આહ્વાનના જવાબમાં મીઠાના સત્યાગ્રહમાં ભાગ લેવા બદલ તેમને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. મુસ્લિમ ઉલેમાઓ દ્વારા પ્રેરિત, ગાલિબ સાહેબ હિંદુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે સંવાદિતા ઇચ્છતા હતા અને આ સંદર્ભે સારા પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમણે 1937 થી 1941 સુધી મુસ્લિમ જન સંપર્ક ચળવળનું તેના સચિવ તરીકે નેતૃત્વ કર્યું. તે સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે ગુંટુર મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલના સભ્ય તરીકે ઘણી જવાબદારીઓ પણ નિભાવી. તેમણે 1940 માં વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહ અને 1942 માં ભારત છોડો ચળવળમાં પણ ભાગ લીધો હતો, જેના માટે તેમને જેલવાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સખત કેદના કારણે તેમની તબિયત લથડી હતી. શેખ ગાલિબ સાહેબે મુસ્લિમ લીગની વિભાજનકારી રાજનીતિનો વિરોધ કર્યો, અનેક પ્રવૃત્તિઓ અને કાર્યક્રમોનું આયોજન કરીને લોકોને ભવિષ્યના જોખમો વિશે ચેતવ્યા. 1947માં તેમની તબિયત ખરાબ થયા પછી, તેઓ 1950-1952માં કામચલાઉ સંસદ સભ્ય બન્યા. શેખ ગાલિબ સાહેબ કોંગ્રેસના પ્રથમ લોકસભા ચૂંટણીમાં ઉમેદવાર હતા પરંતુ હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. બાદમાં, તેઓ 1954 માં રાજ્યસભાના સભ્ય બન્યા, પરંતુ પક્ષની વિનંતી પર 1958 માં રાજીનામું આપ્યું. બાદમાં તેમણે 1958-1969 સુધી રાજ્ય વિધાન પરિષદના સભ્ય તરીકે કામ કર્યું. તેઓ પ્રતિષ્ઠિત ‘અંજુમન ઈસ્લામિયા ઓફ ગુંટુર’ના લાંબા સમય સુધી પ્રમુખ હતા. ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવનાર અને લોકોની સેવામાં પોતાનું જીવન સમર્પિત કરનાર શેખ ગાલિબ સાહેબનું 21 ઓગસ્ટ, 1970ના રોજ અવસાન થયું હતું.

- સૈયદ નસીર અહમદ ( લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)