અલ્લામા સૈયદ અબ્દુલ કરીમ ગની (1907-1978)

 

અલ્લામા સૈયદ અબ્દુલ કરીમ ગની, જેઓ નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝની સલાહકાર પરિષદના સભ્યોમાંના એક હતા, તેમનો જન્મ 1907 માં ભારતના તમિલનાડુમાં શિવ ગંગા જિલ્લાના સોદુગુડી ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતા મુહમ્મદ ઈબ્રાહિમ આજીવિકા માટે બર્મા સ્થળાંતર કરી ગયા હોવાથી, તેમણે રંગૂનમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ મેળવ્યું હતું.નાની ઉંમરથી જ તેમની સ્વતંત્ર વિચાર પ્રક્રિયા હતી, તેમણે કવિ અને લેખક તરીકે તેમના વિચારો વ્યક્ત કર્યા હતા. તેમણે રંગૂનથી પ્રકાશિત વિવિધ અખબારો માટે કામ કર્યું અને પ્રતિબદ્ધ પત્રકાર તરીકે ઓળખ મેળવી. તેઓ 1928માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચળવળના નેતા મૌલાના મુહમ્મદ અલી જૌહરને મળ્યા. આનાથી તેઓ રાષ્ટ્રીય ચળવળ વિશે વિચારવા લાગ્યા. તેમણે 1930માં બર્માથી પોતાનું અખબાર ‘ઉદય સૂર્યન’ શરૂ કર્યું હતું. તેમણે સામાન્ય રીતે લોકોના કલ્યાણ માટે અને ખાસ કરીને મુસ્લિમ યુવાનોના વિકાસ માટે અનેક સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓની સ્થાપના કરી હતી. તેઓ બર્મા વિધાનસભામાં ચૂંટાયા. આ દરમિયાન તેઓ નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝને મળ્યા. નેતાજીને એક સંપાદક અને ધારાસભ્ય તરીકે સૈયદ અબ્દુલ કરીમ ગનીની સિદ્ધિઓ અને ક્ષમતાઓ વિશે જાણ થતાં, તેમણે તેમની સાથે કામ કરવા આમંત્રણ આપ્યું. નેતાજીએ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સૈન્યમાં સુધારો કર્યો અને જુલાઈ, 1943માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય સરકારની સ્થાપના કરી. તે સમયગાળા દરમિયાન, નેતાજીએ ‘ચલો દિલ્હી’ સૂત્રને સાકાર કરવા માટે કરીમ ગનીને પ્રચારની જવાબદારીઓ સોંપી. ગની, પછી નેતાજીની સલાહકાર પરિષદના સભ્યોમાંના એક અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય સરકારમાં પોર્ટફોલિયો વગરના મંત્રી બન્યા. પરંતુ, જ્યારે ઓગસ્ટ, 1945માં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાનનો પરાજય થયો ત્યારે કરીમ ગની પણ નેતાજીની સાથે મલાયામાં નિર્વાસિત થઈ ગયા. બાદમાં બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા તેમની મલાયામાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. અટકાયતમાંથી છૂટ્યા પછી, તેમણે ફરી એકવાર પત્રકાર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે બર્મા, ભારત, પાકિસ્તાન અને મલાયામાંથી પ્રકાશિત થતા અનેક અખબારો સાથે કામ કર્યું. અન્ય કેટલાક પ્રકાશનોને માર્ગદર્શન આપતી વખતે, તેમણે અનેક ભાષાઓમાં સંખ્યાબંધ પુસ્તકો પણ લખ્યા. લોકોના આંદોલનોમાં તેઓ સક્રિયપણે ભાગ લેતા હોવાથી તેમને સરકારના ગુસ્સાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. છેલ્લે, તેઓ પાકિસ્તાનથી પ્રકાશિત થતા ‘ડોન’ અખબારમાં સંપાદકીય મંડળના સભ્ય તરીકે જોડાયા. ‘ડોન’ સાથે કામ કરતી વખતે, અલ્લામા સૈયદ અબ્દુલ કરીમ ગનીનું 1978માં અવસાન થયું.

- સૈયદ નસીર અહમદ (લેખક, ધી ઈમ્મોર્ટલ્સ પુસ્તક)